WYSTAWA W MUZEUM
W piątek w Muzeum Mazurskim w Szczytnie otawarta została nowa wystawa czasowa: „Jaćwingowie.
Zapomniani wojownicy.” Ekspozycja przyjechała do Szczytna z Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie. Na otwarciu, które przebiegało w wyjątkowo serdecznej atmosferze, zjawił się dr Wojciech Borkowski, związany z naszym powiatem wicedyrektor Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie. Urodził się on w Chorzelach, ale w wieku kilkunastu lat przeniósł się do Pasymia, z którym nie zerwał kontaktu. Na otwarciu wystawy obecni byli również: zastępca dyrektora Muzeum Warmii i Mazur dr Kinga Raińska, archeolog, profesor Mirosław Hoffmann z Olsztyna oraz jej dwaj kuratorzy: Cezary Sobczak i dr Marcin Engel, który interesująco przedstawił dzieje Jaćwingów oraz najnowsze ustalenia naukowe ich dotyczące. Następnie można było zadać pytania oraz porozmawiać na tematy związane z archeologią z tak licznie zgromadzonymi na otwarciu wystawy specjalistami.
Wystawa poświęcona Jaćwingom prezentuje najnowszy stan wiedzy na ich temat. Nowe ustalenia były możliwe dzięki najnowszym odkryciom archeologicznym, między innymi w Szurpiłach i Skomacku Wielkim. Potwierdziły one militarny charakter kultury Jaćwingów.{akeebasubs !*}
Aby zapoznać się z pełną treścią artykułu zachęcamy
do wykupienia e-prenumeraty.
ZUCHWAŁE WYPRAWY
Jaćwingowie zaliczani są do plemion pruskich, ale jednocześnie pomiędzy nimi a pozostałymi plemionami były znaczne różnice. Jaćwingowie byli bardziej wojowniczy oraz mniej wrogo nastawieni do chrześcijaństwa.
Jaćwież znajdowała się na wschód od Wielkich Jezior Mazurskich na zachód od Niemna i była porośnięta puszczą. Klimat był tu surowy, panowały długie zimy. Pierwsze wzmianki o Jaćwingach pochodzą z 944 r., gdy to skandynawscy Rusini wysłali posłów na dwór cesarski do Bizancjum. Był wśród nich Jatvig Gunariev, który prawdopodobnie, jak i pozostali członkowie delegacji, był Waregiem, członkiem dworu Rurykowiczów. Według najnowszych hipotez członkowie jego drużyny przyjęli od jego imienia nazwę Jatvjagov. Początki dziejów Jaćwingów związane są więc ze Skandynawami, którzy wymieszali się z ludnością pruską i początkowo stanowili lokalną elitę. W XII i XIII w. Jaćwingowie organizowali zuchwałe wyprawy wojenne, które docierały w głąb Polski i Rusi oraz nowo utworzonego państwa krzyżackiego. Poruszali się konno i atakowali z zaskoczenia, następnie szybko się oddalali. Władcy polscy i ruscy organizowali przeciwko nim wyprawy odwetowe. Były one możliwe zimą, gdy lód ściął jeziora, rzeki i bagna. Jaćwingowie na swoim terenie stosowali taktykę wojny podjazdowej i unikali otwartej walki. Napadali też na pozostałe plemiona pruskie, wiadomo, że spustoszyli Galindię. Z drugiej strony udzielali pomocy tym plemionom w walce z Krzyżakami. Jaćwież padła jako ostatnia pod naporem Krzyżaków w 1283 r. Jej terytorium podzielone zostało między państwo krzyżackie, Polskę i Litwę. Została też częściowo wyludniona. Część możnych otrzymała nadania krzyżackie, często na innych ziemiach pruskich. Część Jaćwingów uciekła przed Krzyżakami na Litwę i do Polski, gdzie dali początek wielu mazowieckim rodom szlacheckim.
OBRONNE GRODZISKA
W celach obronnych budowali podobne grodziska, jakie można było zaobserwować w Polsce czy na Rusi, z tym, że ich dzikie, porośnięte lasem i pełne jezior i bagien tereny lepiej nadawały się do obrony. Największe grody, jak ten w Szurpiłach (w XIII w.), posiadały kilka linii wałów o konstrukcji skrzyniowej, umocnione bramy, ufortyfikowane podgrodzie oraz wypiętrzony majdan. Grodzisko z osadą podgrodową łączył most. W pobliżu grodziska znajdowały się liczne mniejsze gródki i wieże obronne. Całość broniona była liniami wałów zewnętrznych.
FASCYNUJĄCE ZABYTKI O Jaćwingach wiemy stosunkowo niewiele, ponieważ palili oni swoich zmarłych wraz z osobistym dobytkiem. Najnowsze techniki badawcze przynoszą coraz więcej ciekawych odkryć archeologicznych, często zmieniając dotychczasowe teorie. Warto wybrać się do szczycieńskiego muzeum, by zobaczyć fascynujące zabytki będące namacalnymi śladami istnienia tego ciekawego ludu. Artefakty pozyskane w trakcie wykopalisk uzupełnione zostały świetnie opracowanymi planszami umożliwiającymi zapoznanie się z historią Jaćwingów.
Po otwarciu wystawy odbyło się doroczne spotkanie dobrodziejów i darczyńców szczycieńskiego muzeum, w trakcie którego podziękowano instytucjom i osobom wspierającym muzeum oraz jego darczyńcom, a także podsumowano działalność muzeum w mijającym 2019 roku. Na koniec można było posłuchać koncertu Cezarego Makiewicza, autora znanego między innymi z przeboju: „Wszystkie drogi prowadzą do Mrągowa.”
Witold Olbryś{/akeebasubs}