W Jedwabnie handlowano od wieków. Najpierw na jarmarkach a potem w licznych sklepach. Jednym z najbardziej znanych był dom handlowy Alfreda Senffa, burmistrza Jedwabna w latach 1923-1933. Dzisiaj na jego ścianie frontowej w centrum Jedwabna przebija się napis z imieniem i nazwiskiem dawnego właściciela.

Jarmarki w Jedwabnie

W XVI stuleciu za panowania księcia Albrechta Hohenzollerna (1525-1568) Jedwabno uzyskało prawo do organizowania jarmarków. Stąd określano je potem jako „wieś kościelną i osadę targową”. Około 1900 roku w Jedwabnie organizowano jarmark wiosenny i jarmark jesienny. Targ wiosenny miał mniejsze znaczenie i odbywał się zawsze w pierwszy czwartek po Wielkanocy, natomiast targ jesienny był dużo większy, gromadząc tłumy ludzi z sąsiednich powiatów i odbywał się w któryś z czwartków w drugiej połowie października. Ulice Jedwabna były wówczas pełne handlarzy i towarów. Targowano wszystkimi artykułami niezbędnymi dla ludności w domu i gospodarstwie: meblami, przedmiotami użytku domowego, tkaninami, ubraniami, butami, sprzętami rolniczymi, wozami, akcesoriami dla koni, produktami i zwierzętami rolnymi. Na ulicy Odrodzenia handlowano bydłem, wzdłuż drogi do Nidzicy świniami, owcami i małym bydłem, na ulicy Olsztyńskiej sprzedawano konie. Szczególnymi przysmakami tych jarmarków były toruńskie pierniki i katarzynki oraz różnego typu kiełbaski. Wszystkie cztery gospody Jedwabna pełne były uczestników jarmarków gwarnie ucztujących i popijających różnorakie trunki. Po I wojnie obok obu wcześniejszych jarmarków odbywał się jeszcze jarmark letni w lipcu i jarmark grudniowy.{akeebasubs !*}

Z czasem, wskutek powstania dużej liczby sklepów, jarmarki w Jedwabnie zaczęły tracić na znaczeniu i swej wielkości. Jednym z takich profesjonalnych sklepów był dom handlowy Alfreda Senffa.

Dom handlowy Alfreda Senffa

W 1912 roku kupiec Alfred Senff (1881-1958) na miejscu stajni dla gości przy dawnej karczmie Wilhelma Zielonki wybudował nowoczesny budynek mieszkalno-usługowy, w którym otworzył sklep z tkaninami, tekstyliami i butami. Prowadził go do 1945 roku. Senff był synem nauczyciela z Nowego Borowego, który młodo zmarł. Po ukończeniu szkoły jako młodzieniec Senff pracował w biurze wuja, wójta Krupki z Jedwabna, po czym rozpoczął praktykę kupiecką w branży tekstylnej w Nidzicy i miastach Prus Zachodnich. Alfred Senff w latach 1923-1933 był też burmistrzem Jedwabna. Ożenił się z Emmą Pillich, siostrą Eduarda Pillicha, który wybudował naprzeciwko sklepu Senffa „Hotel Pillicha”, czyli budynek dzisiejszego Gminnego Ośrodka Kultury w Jedwabnie. Senff był jednym z założycieli OSP Jedwabno w 1908 roku i przez wiele lat stał na jej czele (do 1939 roku) a od 1936 roku był zastępcą komendanta powiatowego i od 1943 roku komendantem powiatowym OSP w Nidzicy. Alfred Senff był bardzo szanowanym i cenionym działaczem strażackim nie tylko w Jedwabnie i w powiecie nidzickim. W 1937 roku wziął udział w oficjalnym otwarciu Wschodniopruskiej Prowincjonalnej Szkoły Pożarniczej w Metgethen koło Królewca. W trakcie tego wydarzenia wykonano zdjęcie przedstawiające „korpus dowódczy” Wschodniopruskiego Prowincjonalnego Związku Straży Pożarnych, na którym to znajdziemy i Alfreda Senffa z Jedwabna. Do 2023 roku budynek domu handlowego Senffa stanowił siedzibę Gminnej Spółdzielni w Jedwabnie.

Sławomir Ambroziak

Od Redakcji:  Niniejszy tekst stanowi poszerzoną opowieść z Jedwabna, która znalazła się w treści książki „Dawne Jedwabno w stu ilustrowanych opowieściach”, wydanej w sierpniu 2025 roku przez Oficynę Wydawniczą „Retman” z Dąbrówna. Książka ukazała się właśnie po raz drugi i jest już dostępna w sprzedaży internetowej w serwisie Moja Biblioteka Mazurska oraz w sieci księgarń Książnicy Polskiej w Szczytnie i Olsztynie.{/akeebasubs}