Przez kilka ostatnich tygodni publikowaliśmy wspomnienia pochodzącego z Kresów Wschodnich Leona Szycika, który jako dziecko, wraz z rodziną, trafił pod koniec II wojny światowej na roboty przymusowe do Lipnik. W tym numerze przedstawiamy historię tej miejscowości leżącej w gminie Jedwabno.

SPÓR O KOŚCIELNĄ ŁAWKĘ

Lipniki to dawny majątek rycerski należący do wsi Jedwabno. Dokładna data jego założenia nie jest znana. Przypuszcza się, że istniał już w czasach krzyżackich. Pierwsza wzmianka na temat Lipnik pochodzi ze sprawozdania z wizytacji jedwabieńskiej parafii ewangelickiej w dniu 25 lipca 1687 roku, dokonanej przez rewizora Christiana Wilhelma von Derschau. Dowiadujemy się z niego, że H. Birnhauer z Lipnik pozostawał w sporze z innym możnym parafianinem, H. Drauschwitzem. Spór dotyczył ławki zajmowanej przez nich w kościele. Kolejna wzmianka o Birnhauerze pochodzi ze sprawozdania z 1697 roku. Z przekazów tych dowiadujemy się, że już ojciec Birnhauera był właścicielem Lipnik. Król pruski Fryderyk II Wielki zapisał Lipniki porucznikowi Schmidtowi, wraz z podniesieniem go do stanu szlacheckiego. Dokument wydany przez Fryderyka Wielkiego przechodził później z rąk do rąk kolejnych właścicieli, aż do ostatniego z nich przed 1945 rokiem.

KOLEJNI WŁAŚCICIELE

Porucznik Schmidt sprzedał Lipniki porucznikowi Rastowi. Później majątek znajdował się w posiadaniu rodziny Fleischerów. W 1848 roku w Lipnikach znajdowało się 7 budynków mieszkalnych. W 1873 roku jako właściciela majątku wymieniono Richarda Godczeba.{akeebasubs !*}

{/akeebasubs}{akeebasubs *}  W 1879 roku właścicielem był pochodzący spod Brodnicy August Kulow. W jego imieniu majątkiem zarządzał administrator o nazwisku Panknin. W tymże roku majątek posiadał 265 ha i musiał zapłacić 946 marek podatku. Około 1890 roku właścicielem Lipnik wskutek licytacji został Żyd o nazwisku Lewin. Kolejnymi właścicielami byli: Erdmann Doberstein, Wilhelm Penk, porucznik Langenstrassen i gospodarz Adolf Busse. W 1914 roku majątek znalazł się w rękach pochodzącego z Nadrenii gospodarza Eugena Rotha, będącego szwagrem poprzedniego właściciela, Adolfa Busse.

WIZYTA STARSZEJ PANI

W rękach rodziny Roth majątek Lipniki pozostał do 1945 roku. Ostatnią właścicielką majątku była jedyna córka Eugena Rotha – Ilse Roth. Eugen Roth zmarł w 1963 roku w Korbach w Hesji, w wieku 80 lat. Ilse Roth po II wojnie światowej osiadła w Kolonii. W latach 60. XX wieku dawna właścicielka odwiedziła Lipniki, wywołując spore zaskoczenie nowych mieszkańców. Wielkość majątku Lipniki na początku jego istnienia wynosiła około 300 ha. W 1919 roku majątek liczył 286,36 ha, a tuż przed 1945 rokiem 182,5 ha. Przed II wojną światową w skład majątku wchodziło: 141 ha gruntów ornych, 9 ha łąk, 10 ha pastwisk, 20 ha lasów, 0,5 ha ogrodu, 0,5 ha wód, 1 ha ziemi leżącej odłogiem i 5 ha dróg i podwórza. W majątku uprawiano głownie ziemniaki-sadzeniaki, lucernę, owies, żyto. W skład inwentarza żywego wchodziło: 17 koni, 35 krów, 20 wołów, 53 świnie. W 1919 roku w majątku zamieszkiwały 62 osoby.

OD MAJĄTKU PO PGR I NOWOCZESNĄ WIEŚ

Tuż przed 1945 rokiem Lipniki liczyły 38 mieszkańców (z czego 3 osoby to rodzina Roth). W 1924 roku zbudowano nową siedzibę właścicieli. Był to dwupiętrowy budynek z 16 pomieszczeniami, centralnym ogrzewaniem i ciepłą wodą. Budynek ten przetrwał do dnia dzisiejszego Robotnicy z majątku (łącznie 10 rodzin) mieszkali w trzech specjalnie dla nich przeznaczonych budynkach. Po II wojnie światowej z poniemieckiego majątku Lipniki utworzono Państwowe Gospodarstwo Rolne. Wybudowano tutaj osiedle dla pracowników PGR jak również szereg budynków gospodarczych. Po upadku PRL zlikwidowano miejscowy PGR a Lipniki stały się typową wsią popegeerowską. Dzisiaj to nowoczesna wieś stanowiąca samodzielne sołectwo z bardzo aktywnymi mieszkańcami, posiadająca własną świetlicę, wodociąg, kanalizację, drogę asfaltową i światłowód.

Sławomir Ambroziak{/akeebasubs}