Niedawno pisałem o kryzysie w jakim znalazła się filatelistyka. Wspomniałem też o tym, że historią poczty interesują się nie tylko filateliści, ale również regionaliści, w tym również piszący te słowa. W tym artykule postaram się omówić jeden z listów znajdujących się w moich zbiorach.

POCZTA W LIPOWCU

List nadano w Szczytnie 8 września 1874 roku. Dzień później dotarł on na pocztę w Lipowcu, co poświadczone zostało na odwrocie należącym do tej poczty prostokątnym datownikiem. Z Lipowca list doręczono do Księżego Lasku, w którym już poczty nie było. Nie wiem kiedy powstała poczta w Lipowcu.  Do tej pory nie udało mi się zdobyć żadnego dziewiętnastowiecznego listu nadanego w tej miejscowości. Była to niewielka poczta i takich listów, w porównaniu z tymi ze Szczytna, zachowało się bardzo mało, a możliwe, że nie zachowały się wcale. Trzeba tu zaznaczyć, że najczęściej w handlu zdarzają się same obwoluty (koperty) listów, bez korespondencji. Warto zauważyć, że w 1874 roku Lipowiec jeszcze nie był wsią kościelną.

NADAWCA

W przypadku omawianego tu listu już z samej koperty dowiadujemy się jakiego rodzaju to jest przesyłka. Po lewej stronie znajduje się adnotacja: „K.D.S. Frei” („Kirchliche Dienst Sache Frei”), co oznacza „Kościelna sprawa”. W miejscu sklejenia listu odbito niebieskim tuszem pieczątkę  szczycieńskiej diecezji.

Nadawcą listu był szczycieński superintendent Karl Bercio, a adresatem Adolf Dziembowski - pastor w Księżym Lasku. Podstawowe informacje o obu możemy znaleźć w „Słowniku duchownych ewangelickich na Mazurach w XIX w.” autorstwa Grzegorza Jasińskiego. Karl Bercio był osobą w Szczytnie bardzo znaną. Urodził się 8 kwietnia 1838 roku w Kurkach. Był synem karczmarza oraz przyrodnim bratem Hermana Pelki - radcy Konsystorza i dyrektora seminarium polskiego w Królewcu. W 1859 roku ukończył gimnazjum w Olsztynku. W trakcie studiów w Królewcu był chwalony za postępy w nauce języka polskiego oraz wygłaszane tam próbne kazania. {akeebasubs !*}

{/akeebasubs}{akeebasubs *} W latach 1863 - 1867 był nauczycielem gimnazjalnym w Kętrzynie. W 1864 roku obronił doktorat z filologii. W związku z bardzo dobrą opinią w kętrzyńskim gimnazjum i tytułem doktora od razu został powołany na proboszcza w mieście powiatowym. 18 sierpnia 1868 roku został ordynowany na proboszcza w Szczytnie. Od 1871/1872 pełnił obowiązki superintendenta diecezji szczycieńskiej. Oficjalnie superintendentem został 31 lipca 1874 roku. W 1886 roku objął opiekę nad szczycieńskim garnizonem oraz założył prywatną szkołę dla dziewcząt. W 1869 roku założył Towarzystwo Opiekuńcze dla Szczytna i Bartnej Strony, które zajmowało się zaopatrywaniem w odzież potrzebujących oraz wyszukiwaniem dla nich domów opieki. Z publikowanych (wyłącznie w języku polskim) w szczycieńskim tygodniku urzędowym ogłoszeń wynika, że stał na czele towarzystwa ubezpieczeniowego od pożaru, które najprawdopodobniej w 1873 roku sam założył. 1 kwietnia 1903 roku przeszedł na emeryturę i zamieszkał w Sopocie, gdzie 24 lutego 1905 roku podczas spaceru zmarł na atak serca i gdzie został pochowany. K. Bercio cieszył się dobrą opinią władz oraz wiernych. Wysoko oceniano jego pracę jako duchownego, superintendenta oraz inspektora szkolnego. Miał pięcioro dzieci.

ADRESAT

O Adolfie Dziembowskim zachowało się niewiele informacji. Urodził się 28 stycznia 1840 roku w Borecznie w powiecie mrągowskim. Gimnazjum ukończył w Olsztynku. Po studiach w Królewcu pracował jako rektor w Kumielsku w powiecie piskim. 19 czerwca 1874 roku został ordynowany. Proboszczem w Księżym Lasku był w latach 1874 - 1881. Następnie do śmierci 5 sierpnia 1882 roku był pastorem w Rożyńsku Wielkim.

DYSPENSA DLA KONFIRMANTÓW

Korespondencja zawarta w omawianym tu liście jest krótka. K. Bercio poinformował A. Dziembowskiego, że Królewski Konsystorz udzielił konfirmantom dyspensy od wymaganego prawem wieku i umiejętności czytania. Chodzi tu najprawdopodobniej o to, że część należącej do parafii w Księżym Lasku mazurskiej młodzieży nie była w stanie sprostać wymaganiom stawianym przyszłym konfirmantom.

Karl Bercio z pewnością napisał wiele listów. Jak to się stało, że ten konkretny, nie zawierający jakichś ważnych informacji, przetrwał i jak z Księżego Lasku trafił on do Niemiec, gdzie go przed laty kupiłem? Tego się już niestety nigdy nie dowiemy.

Witold Olbryś{/akeebasubs}