USUNIĘCIE MAŁŁKA

W połowie grudnia 1949 r. J. Kuc, przewodniczący Wojewódzkiej Komisji Kontroli Partyjnej KW PZPR w Olsztynie, odbył z K. Małłkiem rozmowę i odebrał mu legitymację partyjną. K. Małłek nie pogodził się z wyrzuceniem partii. Napisał odwołanie do KW PZPR i do Centralnej Komisji Kontroli w Warszawie.

Latem odbył się w Olsztynie w teatrze im. Jaracza zjazd absolwentów Uniwersytetu Ludowego w Rudziskach Pasymskich i Jurkowym Młynie. Małłka co prawda zaproszono, ale nie powołano go do prezydium zjazdu. Nie poproszono go natomiast na przyjęcie i bal, który się odbył po zakończeniu zjazdu. Padły wówczas krytyczne słowa o dotychczasowej działalności K. Małłka, mające go zdyskredytować w oczach jego wychowanków. Oni jednak nie chcieli w te oskarżenia uwierzyć, a nawet podejmowali się go bronić.

Po zjeździe spotkała K. Małłka kolejna, przykra niespodzianka.{akeebasubs !*}

{/akeebasubs}{akeebasubs *} W Rudziskach zjawiła się kontrola z Wydziału Szkoleniowego Związku Samopomocy Chłopskiej, w trakcie której dowiedział się, że prawdopodobnie będzie musiał Rudziska opuścić. By wyglądało na to, że to on sam zdecydował się na odejście, Kuratorium zaproponowało mu pracę w Olsztynie. Obiecywano nawet mieszkanie. Gdy złożył podanie o przeniesienie, o obietnicach zapomniano. Z Rudzisk K. Małłek odszedł 12 października 1950 r. Usunięcie K. Małłka nie było jakąś wyjątkową akcją. W tym czasie represje spadły na wszystkich czołowych działaczy mazurskich i w wielu przypadkach były większe niż te, które go spotkały. Według W. Późnego prześladowania działaczy mazurskich zapoczątkowane w 1949 r. prowadzone były z inicjatywy ówczesnego wojewody Mieczysława Moczara. K. Małłek we wspomnieniach wyraża się jednak o Moczarze pozytywnie. W 1956 r. Bohdan Wilamowski napisał, że głównym powodem pozbycia się K. Małłka była zbyt duża skuteczność jego metod wychowawczych. Z jego szkoły wychodzili ludzie gotowi do podjęcia pracy społecznej. Dawało to nadzieję na przetrwanie kultury mazurskiej. Odsunięcie K. Małłka wszystko to zaprzepaściło. Jego wychowankowie stracili wiarę w możliwość jakiejkolwiek, sensownej pracy. Takie postępowanie władz nie było charakterystyczne tylko dla Mazur. Była to ogólnopolska tendencja zmierzająca do centralizacji władzy i likwidowania wszelkich przejawów regionalizmu.

Jesienią 1951 r. odbył się w Olsztynie drugi zjazd absolwentów uniwersytetów ludowych. Tym razem K. Małłka nie zaproszono. Absolwentom pytającym o przyczyny jego nieobecności powiedziano, że nie przybył, ponieważ nie wysłano po niego samochodu oraz sugerowano, że jest amerykańskim szpiegiem.

NOWY GOSPODARZ

Po Mazurskim Uniwersytecie Ludowym gospodarzem Rudzisk był Zarząd Główny Związku Młodzieży Wiejskiej, który dalej prowadził tu (już nie mazurski) uniwersytet ludowy. Wówczas próbowano łączyć w Rudziskach funkcje wychowawcze i sportowe. Organizowano na przykład biegi narciarskie. Następnie obiekt przeszedł pod zarząd Związku Nauczycielstwa Polskiego. W 1987 r. wybuchł pożar, po którym budynku już nie odbudowano. Opuszczony przeszedł na własność gminy Pasym, która sprzedała go prywatnemu właścicielowi.

ZOSTAŁA RUINA

W 1976 r. w pobliżu budynku MUL wzniosło ogromny ośrodek wypoczynkowy, dzięki któremu Rudziska do 1989 r. tętniły życiem. Po zmianie ustroju ośrodek „Rudka” również popadł w ruinę.

Los budynku przedwojennego pensjonatu, po wojnie siedziby MUL, jest już przesądzony. Obecnie jest to niedająca się już odbudować ruina. Tyle zostało z przedwojennej turystyczno-sportowej i powojennej związanej z próbą ratowania mazurskości historii.

Witold Olbryś{/akeebasubs}