W połowie XIX w. szczycieńska poczta mieściła się w … gabinecie burmistrza. Nieco później rozwożenie korespondencji odbywało się za pośrednictwem dyliżansów kursujących m.in. do Królewca. Ponieważ praca pocztylionów i listonoszy nie należała do bezpiecznych, byli oni uzbrojeni w rewolwery i pałasze.
SZKOCKI POSŁANIEC
We wcześniejszych wiekach roznoszeniem poczty zajmowali się wyznaczeni przez władze ludzie. Była to posługa związana między innymi z otrzymaniem przywileju na prowadzenie karczmy. W pierwszej połowie XVII wieku listonoszami w Szczytnie byli Philipp Kelle, Bartsch i Michael Tzablowitz. W tym czasie posłańcem listowym był syn właściciela karczmy Matzke Sadloch. Ojciec Matzke był Szkotem. W drugiej połowie XVII wieku pocztę na trasie Królewiec - Szczytno - Warszawa dwa razy w tygodniu wozili dragoni. Wiadomo jednak, że dalej funkcjonowali cywilni gońcy pocztowi. Dopiero po 1800 roku można mówić o powstaniu w Królewcu urzędu pocztowego. Świadczą o tym pojawiające się na listach adnotacje i stemple pocztowe.{akeebasubs !*}
Aby zapoznać się z pełną treścią artykułu zachęcamy
do wykupienia e-prenumeraty.
POCZTA W GABINECIE BURMISTRZA
Z organizacją poczty związane były znajdujące się przy pruskich drogach słupy milowe, które informowały o odległości do Królewca. Pomiary dróg i ustawianie słupów milowych rozpoczęły się na początku XIX wieku. W 1830 roku w Szczytnie znajdował się urząd pocztowy podlegający pod Kętrzyn. Burmistrz Szczytna Jakub Kowalewski otrzymywał na prowadzenie poczty 120 talarów rocznie. Prawdopodobnie urząd pocztowy mieścił się w jego gabinecie.
DYLIŻANS DO KRÓLEWCA
W 1827 roku w Prusach pojawiły się kursujące na wyznaczonych trasach dyliżanse pocztowe. Dla Szczytna najważniejszą była wynosząca 178 kilometrów trasa do Królewca. Dyliżans wyjeżdżał ze Szczytna o godzinie 9:30 rano, a do Królewca docierał o 3:30 w nocy. Do około 1850 roku poczta mieściła się w ratuszu. Następnie funkcjonowała naprzeciwko starostwa powiatowego w budynku należącym do mistrza budowlanego Federmanna. Natomiast stajnia pocztowa znajdowała się naprzeciwko kościoła ewangelickiego przy ulicy Ogrodowej. W latach 1850-1870 poczmistrzem i przez jakiś czas naczelnikiem poczty był Gallwitz. Kolejnym poczmistrzem był Kräuter, który miał utrzymywać aż 18 koni.
CZAS KOLEI
Od 1 października 1873 roku do 1 października 1884 roku poczta mieściła się przy ulicy Kętrzyńskiej (obecnie 1 Maja). Już w 1864 roku pojawiły się skrzynki na listy, które początkowo znajdowały się przy rynku, przed hotelem Ritterbanda, gdzie mieściło się starostwo, oraz na Bartnej Stronie. 10 stycznia 1865 roku w Szczytnie zainstalowano telegraf. Od 1876 roku w mieście działał urząd pocztowy II klasy, a od 1 stycznia 1887 roku - I klasy. Stopniowo rozwijała się sieć połączeń pocztowych wewnątrz powiatu. 4 lipca 1883 roku otwarto pocztę w Opaleńcu, 16 października 1884 roku w Świętajnie, 9 listopada 1885 roku w Kobułtach i 15 września 1887 roku w Lipowcu. W kolejnych latach poczta przechodzi znaczące przemiany w związku z pojawieniem się kolei. Ostatni dyliżans pocztowy pojawił się w Szczytnie 30 czerwca 1890 roku.
LISTONOSZ Z PAŁASZEM
Praca pocztylionów i listonoszy w związku z przewożeniem pieniędzy nie należała do bezpiecznych. W 1882 roku pracujący w powiecie szczycieńskim pocztylioni uzbrojeni zostali w rewolwery, natomiast wiejscy listonosze - w pałasze. Również sami pracownicy poczty ulegali pokusom i czasem doprowadzali do defraudacji. W 1899 roku pomocniczy listonosz Dzbankowski został aresztowany za podrobienie kilkudziesięciu podpisów na przekazach pocztowych i przywłaszczenie sobie pieniędzy. W latach 1884-1892 poczta funkcjonowała przy ulicy Cesarskiej (obecnie Polska), w miejscu gdzie później stał Central Hotel. 26 września 1892 roku poczta przenosi się do nowo wybudowanego budynku stojącego przy rogu ulic Cesarskiej i Dworcowej (obecnie Bogumiła Linki). 1 października 1900 roku uruchomiono w Szczytnie miejską sieć telefoniczną. Pracownicy poczty w Szczytnie skupiali się w związku Masovia.
UCIECZKA POCZTOWYM AUTOBUSEM
Około 1928 roku uruchomiono trzy motorowe linie pocztowe i jedną linię autobusową do przewozu osób. Autobus kursował na trasie Szczytno - Lipowiec - Księży Lasek. Po pokonaniu Polski otwarto jeszcze połączenie omnibusowe z Myszyńcem. W trakcie wojny szczycieński urząd pocztowy obsługiwał również tereny okupowane, w związku z tym trzeba było zwiększyć w nim zatrudnienie. Jednocześnie pracujący w nim mężczyźni zastąpieni zostali w większości przez kobiety. 21 stycznia 1945 roku pracownicy poczty pocztowym autobusem rozpoczęli ucieczkę przed nadciągającą Armią Czerwoną. W styczniu 1945 roku budynek poczty został trafiony bombą. Po odbudowie ze zniszczeń wojennych jego wygląd został zmieniony.
Witold Olbryś{/akeebasubs}