Na przełomie listopada i grudnia na cmentarzu wojennym znajdującym się obok Gminnego Ośrodka Kultury w Wielbarku przeprowadzono ekshumacje 61 żołnierzy niemieckich poległych w II wojnie światowej. Cała operacja owiana jest mgłą tajemnicy, bo niewiele wiedzą o niej zarówno władze gminy, jak i Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Olsztynie. Wiadomo jednak, że zgodę na ekshumację wydał Instytut Pamięci Narodowej.

WYDOBYLI SZCZĄTKI 61 ŻOŁNIERZY

Informacja o ekshumacji pojawiła się kilka dni temu na profilu „Historia Wielbarka i wielbarskich okolic”. Wynika z niej, że na przełomie listopada i grudnia, na cmentarzu wojennym znajdującym się obok remizy OSP i Gminnego Ośrodka Kultury w Wielbarku, grupa archeologów przeprowadziła szereg prac mających na celu wydobycie szczątków 61 niemieckich żołnierzy poległych w czasie II wojny światowej. Docelowo miały one być przeniesione na inny cmentarz wojenny w Bartoszach koło Ełku.{akeebasubs !*}

{/akeebasubs}{akeebasubs *}  Stanowi on największą w województwie niemiecką nekropolię wojenną. Szczątki żołnierzy spoczywały dotąd w rzędach usytuowanych bliżej wejścia na cmentarz. Znajdujące się nad nimi nagrobki błędnie sugerowały, że są to polegli w I wojnie światowej. Zdobyte przez archeologów informacje, a także odnalezione nieśmiertelniki umożliwiły przeprowadzenie ekshumacji bez konieczności ingerowania w groby pierwszowojenne. Podczas prac ustalono, że ostatnie pochówki na wielbarskim cmentarzu miały miejsce kilka dni przed wkroczeniem Armii Czerwonej, 18 stycznia 1945 r. O odnalezieniu szczątków mają być powiadomione rodziny poległych.

PRZENOSINY Z CMENTARZA NA CMENTARZ

Cała operacja budzi w lokalnym środowisku kontrowersje, zwłaszcza że wszystko odbyło się w tajemnicy. - Zazwyczaj archeolodzy prowadzący tego typu prace chętnie o nich informują. W tym przypadku tak nie było – mówi regionalista i historyk Witold Olbryś.

Jednak najbardziej w całej sprawie zastanawia go to, po co przenoszono szczątki żołnierzy z jednego cmentarza wojennego na inny. - Po co zakłócać spokój zmarłym? - pyta Olbryś. Niewiele na temat ekshumacji wie burmistrz Wielbarka Grzegorz Zapadka. - My nie mamy żadnych oficjalnych informacji na ten temat. Nie wydawaliśmy też na to żadnej zgody – mówi włodarz. Przyznaje, że zaskoczeniem dla niego jest to, że na cmentarzu, który w świadomości mieszkańców zawsze funkcjonował jako pierwszowojenny, spoczywały przez lata szczątki żołnierzy z okresu II wojny światowej. Dla regionalistów nie jest to jednak nowa informacja. - Pochówki te zostały opisane w dzienniku niemieckiej urzędniczki przebywającej w Wielbarku aż do ewakuacji w 1945 r. Wspomina ona o tym, że na cmentarzu pochowano żołnierzy z lazaretu mieszczącego się w wielbarskiej szkole – mówi Witold Olbryś, dodając, że Niemcy swoje straty wojenne mają bardzo dobrze opisane i policzone.

ZGODA OD PREZESA IPN

Nieco więcej na temat ekshumacji dowiedzieliśmy się od Bartłomieja Skrago z Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Olsztynie, choć i jego wiedza na ten temat jest dość skąpa. - Ta sprawa trafiła do nas tylko dlatego, że cmentarz znajduje się na będących pod ochroną konserwatorską nawarstwieniach kulturowych – tłumaczy. Jak mówi, ekshumacje przeprowadzono na mocy decyzji prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z marca tego roku. - Myśmy nakazali prowadzenie prac pod nadzorem archeologicznym, jednak ten nie dostarczył nam żadnego sprawozdania – informuje Bartłomiej Skrago. Dodaje, że IPN decyzję o ekshumacji wydał na wniosek niemieckiego Volksbundu, organizacji zajmującej się m.in. pochówkami żołnierzy z okresu II wojny światowej.

Jak tłumaczy z kolei rzecznik IPN Rafał Leśkiewicz, ekshumacje odbywają się ma mocy międzynarodowej umowy i dotyczą nie tylko Niemców, ale także Rosjan poległych na terenie obecnej Polski. - Odbywa się to niejako z automatu, na wniosek strony zainteresowanej – mówi rzecznik.

(ew){/akeebasubs}