Charakterystyka rośliny

Bliski krewniak kapusty, jakim jest jarmuż to warzywo o wyjątkowo cennych właściwościach. Za jego obecnością na naszych działkach przemawiają: stosunkowo łatwa uprawa oraz duże walory smakowe i dietetyczne. Wraz z kapustą brukselską należy do najdelikatniejszych ze wszystkich warzyw kapustnych. Jarmuż to roślina dwuletnia, najbardziej zbliżona do kapusty dzikiej. Nasiona ma podobne do nasion kapusty. W pierwszym roku wyrasta łodyga z liśćmi. Liście osadzone spiralnie tworzą rozetę i są duże, pierzastodzielne, zielone lub fioletowe, kędzierzawe, nie tworzące główek jak w przypadku kapusty brukselskiej. W drugim roku wytwarza pędy kwiatostanowe, kwiaty i łuszczyny. Posiada wysoką zawartość soli mineralnych, głównie wapnia, fosforu i żelaza oraz witaminy C, B1, B2, B6, PP, H. Liście zawierają od 14 do 19% suchej masy. Jest jedną z najstarszych form użytkowych roślin kapustnych. W Ameryce jarmuż uprawiano w XVII wieku, zaś w Polsce znany był już za Władysława Jagiełły.

Uprawa jarmuża

Wymagania glebowe tego warzywa są o wiele mniejsze od innych kapustnych. W porównaniu z kapustą wymaga gleby zarówno mniej wilgotnej jak i mniej zasobnej w składniki pokarmowe. Jarmuż można uprawiać na glebach lżejszych w pierwszym roku po oborniku, na żyźniejszych zaś w drugim a nawet trzecim roku po oborniku. Może być uprawiany jako poplon albo współrzędnie z roślinami, które kończą wegetację wcześniej. Rozsadę produkuje się podobnie jak rozsadę kapusty późnej, ale siew wykonuje się w połowie maja. Można też sadzonki kupić u ogrodników. Do gruntu sadzi się od połowy czerwca do połowy lipca. Rozstawa pomiędzy poszczególnymi roślinami powinna wynosić około 60 cm. Zabiegi pielęgnacyjne polegają na odchwaszczaniu. Jeżeli liście nie mają intensywnej zielonej lub fioletowej barwy i rośliny słabo się rozwijają trzeba nawet jeszcze we wrześniu zasilić je, np. saletrą amonową. Warto też podkreślić, że roślinę tę rzadko atakują choroby i szkodniki.

{akeebasubs !*}

Zbiór jarmuża

Liście jarmuża powinniśmy zacząć zbierać po pierwszych przymrozkach i powtarzać w miarę potrzeby. Jarmuż to roślina wytrzymała na mróz, a przemrożenie poprawia jego smak, bo przestaje być gorzki. Aby przez dłuższą część zimy mieć świeży jarmuż, trzeba go pozostawić na grządkach, albo wykopać późną jesienią (w listopadzie) i zadołować w zacisznym miejscu. Dobrze jest przykryć go cienką warstwą słomy, liści. Przy sprzyjającej pogodzie zimą z jarmuża pozostawionego na grządce można odcinać liście w ten sposób, aby nie połamać głównej łodygi. Dzięki temu jarmuż przetrwa do wiosny i wcześnie wypuści z łodyg młode listki, które szybko będą gotowe do spożycia, dużo wcześniej od innych świeżych warzyw.

Uprawa jarmuża przez państwa Pawłowskich

Zdecydowanymi zwolennikami uprawy jarmuża są państwo Zofia i Marian Pawłowscy posiadający działkę w bliskim sąsiedztwie z moją. Na temat uprawy tej rośliny mieliśmy możliwość wymienić uwagi wielokrotnie, ale tym razem tematyka tego artykułu stała się świetną okazją, aby doświadczeniami państwa Pawłowskich w tym zakresie podzielić się z czytelnikami „KM”. Jak zauważyłem, jarmuż na działce moich sąsiadów jest uprawiany od wielu lat. Pani Zofia w rozmowie ze mną stwierdza, że za tym stoi jej mąż Marian, który jest smakoszem tego warzywa oraz wnuczka i synowa. Pan Marian nasiona wysiewa na działce bezpośrednio go gruntu, a po wschodach przerywa, pozostawiając pojedyncze rośliny w odpowiedniej rozstawie. Już latem młode dolne liście pani Zofia wykorzystuje jako dodatek do letnich warzywnych sałatek oraz zup. - Najsmaczniejsze są jednak po pierwszych przymrozkach - podkreśla pan Marian. Dlatego główny zbiór odbywa się po przymrozkach i trwa do późnej jesieni. Część tych roślin pani Zofia zamraża na okres zimy. Zdaniem moich rozmówców jarmuż należy do najzdrowszych, najdelikatniejszych i lekkostrawnych warzyw. Może być z powodzeniem wykorzystany w diecie małych dzieci oraz osób w podeszłym wieku. Spośród wielu walorów jarmuża na uwagę zasługują – zdaniem pana Mariana – jego właściwości przeciwnowotworowe, przeciwbakteryjne i przeciwmiażdżycowe. W dalszej rozmowie pani Zofia zdradziła szereg przepisów na potrawy z jarmuża, począwszy od sałatek, naleśników a na końcu podając przepis na tort z tego warzywa.

Stanisław Stefanowicz

Surówka z jarmuża

wg przepisu pani Zofii

Skład: 25 dag liści jarmuża, 2 kiszone ogórki, 2 jabłka, 1/2 szklanki śmietany, sok z cytryny, 1 łyżka natki pietruszki, sól, cukier do smaku.

Liście jarmuża umyć, grube części odciąć, resztę poszatkować. Ogórki i jabłka zetrzeć na tarce. Śmietanę doprawić solą, cukrem i sokiem z cytryny. Wszystkie składniki połączyć, wymieszać i włożyć do salaterki, posypać natką pietruszki.

{/akeebasubs}