Z MYŚLĄ O ATAKU NA POLSKĘ

Lotnisko w Szymanach powstało przed wybuchem II wojny światowej w związku z planowanym atakiem na Polskę. Było to lotnisko drugorzędne, traktowane jako tymczasowe i dlatego o jego niemieckiej historii wiemy niewiele.

Stary pas startowy (zachowany do dzisiejszego dnia) miał długość ok. 1,200 km, szerokość 60 m i znajdował się ok. 600 m na zachód od wsi. Prawdopodobnie pas ten był w trakcie wojny przedłużany. Zbudowano go na skraju lasu i być może już w czasach niemieckich zasłonięto, sadząc od strony wsi las. Na północny-zachód od Szyman znajdowały się zabudowania gospodarcze, składające się głównie z drewnianych baraków. Żołnierze z obsługi lotniska, podobnie tak jak w czasach PRL-u, częściowo rozlokowani byli w okolicznych miejscowościach.

Samoloty startujące z Szyman brały udział w ataku na nasz kraj, prawdopodobnie również w bombardowaniu Warszawy. Później lotnisko straciło na jakiś czas na znaczeniu. Na pewno odbywały się tu szkolenia. Świadczą o tym widoczne na zachowanych zdjęciach samoloty szkoleniowe, zachowane relacje i występujące tu w sporej ilości betonowe bomby.

SOWIECKIE BOMBY

Ruch na lotnisku zwiększył się w związku z wojną z Rosją. 5 sierpnia 1944 r. w Szymanach wylądował bombowiec Junkers Ju 188. Zachowało się zdjęcie, na którym widać jak generał (przed samym upadkiem Hitlera awansowany na feldmarszałka) Robert Grim gratuluje załodze tego samolotu odbycia 2500 lotu bojowego. W lesie przed bramą wjazdową do wybudowanej po wojnie wieży znajduje się olbrzymi dół. Powstał on na skutek sowieckiego bombardowania lotniska. Jedna z bomb trafiła w skład lotniczej amunicji, której poskręcane resztki nadal w tym miejscu w dużej ilości zalegają.

ROBOTNICY PRZYMUSOWI

Na lotnisku pracowali również robotnicy przymusowi.{akeebasubs !*}

{/akeebasubs}{akeebasubs *}  Pod koniec 1942 r. przeniesiony został tu z Ciechanowa Tadeusz Łyszkowski. Jego zadaniem było zakładanie instalacji elektrycznej w barakach, które służyły do zakwaterowania lotników i części obsługi. Pracował też przy instalowaniu oświetlenia naprowadzającego samoloty na lotnisko, rozmieszczonego wzdłuż drogi za Starym Gizewem. Jeden z baraków, w których mieszkali robotnicy przymusowi znajdował się przy drodze do Sasku Małego. Kuchnie dla obsługi prowadził stary emeryt wojskowy. Na terenie lotniska pracowali robotnicy różnych narodowości. Tadeusz Łyszkowski zapamiętał, że Włosi zajmowali się często naprawą ubrań i butów. Praca na lotnisku odbywała się w znośnych warunkach. Odpowiadający za elektryków pochodzący z Wrocławia Wengler został przez Tadeusza Łyszkowskiego zapamiętany jako porządny człowiek. W niedzielę można było wyjechać do Szczytna. Największą atrakcją było spotkanie się z kolegami, którzy pracowali w browarze Dauma.

Lotnisko było nadzorowane przez starszych, nienadających się do frontowej służby żołnierzy. Pewnego razu żołnierze ci nakradli skażonego spirytusu technicznego i w wyniku jego spożycia kilku z nich zmarło.

WYPADKI

Na lotnisku miały miejsce różnego rodzaju wypadki. Jeden z samolotów wracających z frontu wschodniego, zbliżając się do lotniska zszedł za nisko, zahaczył o linię elektryczną w Nowinach i spadł w pobliżu drogi nieopodal kuźni Sadowskiego. Samolot rozbił się, a piloci zginęli na miejscu. W innym wypadku zginęło dwóch młodych, uczących się pilotów, których samolot spadł w pobliżu gospodarstwa Lipki.

WEJŚCIE ROSJAN

Tadeusz Łyszkowski zapamiętał też jedyny rosyjski nalot na lotnisko. Miał on miejsce pod koniec 1944 r. i był dla Niemców zupełnym zaskoczeniem. Gdy w styczniu 1945 r. zaczął się zbliżać front i było już słychać odgłosy artylerii, Niemcy zaczęli likwidować lotnisko, wysadzali hale, zbiorniki paliwa, a to co dało się zabrać ładowali na samochody.

24 stycznia lotnisko zostało zdobyte przez żołnierzy Armii Czerwonej. Pamiątką po tym wydarzeniu są znajdujące się w okolicy (oznakowane i nieoznakowane) groby żołnierzy niemieckich.

(zdjęcia ze zbiorów autora){/akeebasubs}