SZKOŁA Szkoła w Gromie istniała już przed 1730 r. W 1827 r. chodziło do niej 56 uczniów.

W połowie XIX w. nauczycielem był tu Karol Bercio, który wykazał się dosyć dużą skutecznością w uczeniu mazurskich dzieci języka niemieckiego. Była to skuteczność umiarkowana i mierzona brakiem wyników w nauczaniu tego języka przez innych nauczycieli. Na założonym w połowie XIX w. wiejskim cmentarzu zachował się żeliwny krzyż z grobu tego nauczyciela.

Początkowo szkoła, jak wszystkie budynki we wsi, była drewniana i znajdowała się nad stawem obok kuźni. Do szkoły tej oprócz dzieci z Gromu uczęszczały dzieci z Pieców i do pewnego czasu z Jęcznika. Obecny budynek wzniesiony został w 1869 r. Uczniowie tej szkoły jeszcze na początku okresu międzywojennego wystawiali pod kierunkiem nauczyciela jutrznię. Tak w 1895 r. zapraszali mieszkańców wsi do jej obejrzenia:

Kochane Prziazelle!

seze wam sziuzia welle

i selroje swe goddi

nich sgino swe przigodi

a niech ten pan Jesus urodzi

opatko Duzi was broni.

WIZYTA CESARZOWEJ

W trakcie I wojny światowej, 29 lipca 1915 r. zrujnowane Szczytno odwiedziła cesarzowa Augusta Wiktoria.{akeebasubs !*}

{/akeebasubs}{akeebasubs *}  Towarzyszyła jej żona następcy tronu księżniczka Cecylia Augusta. Z jakiegoś powodu cesarzowa zajechała też do wiejskiej szkoły w Gromie. Powitalne przemówienie wygłosił wówczas kowal August Sontowski. Szkoła otrzymała w prezencie od cesarzowej harmonię. Po wojnie były tu już trzy klasy z trzema nauczycielami. Jednak z powodu braku miejsca jedna klasa mieściła się w domu rolnika Turowskiego. W 1930 r. dobudowano nowe pomieszczenia, dzięki czemu szkoła miała trzy przestronne sale lekcyjne, kuchnię, pokój nauczycielski i mieszkanie dla drugiego nauczyciela. W 1939 r. uczyło się tu około 150 uczniów.

SPÓŁDZIELNIE MELIORACYJNE I GOSPODY

W 1910 r. założono w Gromie dwie spółdzielnie melioracyjne. Dzięki temu udało się polepszyć jakość gruntów. Pod koniec XIX w. gospody we wsi prowadzili Stasch i Romotzki, a przed I wojną światową St. Pinarski. W okresie międzywojennym działały tu dwie gospody (właścicielem największej był Gustav Romotzki), dwa sklepy, rzeźnik, piekarz i kowal. W 1919 r. w Gromie osiedlił się rymarz i tapicer Hugo Thal.

ŻYCIE SPOŁECZNE

W Gromie działały dwie organizacje: Związek Kombatantów i Ochotnicza Straż Pożarna. W trakcie plebiscytu z 11 lipca 1920 r. wszyscy mieszkańcy opowiedzieli się za Niemcami. W okresie międzywojennym w Gromie u gospodarza Czwartaka spotykali się modlący się po polsku gromadkarze. W latach 30. znajdowała się tu placówka Wschodniopruskiego Związku Społecznego. Była to organizacja religijna działająca wewnątrz Ewangelickiego Kościoła Krajowego, której członków nazywano potocznie „błękitnokrzyżowcami”. Członkowie tej organizacji urządzali często misje na wsiach, zwalczali również alkoholizm. Po I wojnie światowej wójtem był Gustav Romotzki. Za jego czasów przy drodze, po której jeździło coraz więcej samochodów, położono chodnik i zbudowano remizę.

Witold Olbryś{/akeebasubs}