Okolice Nowych Kiejkut zamieszkiwane były już w pradziejach. Znajdowało się tu między innymi osiedle nawodne kultury kurhanów zachodniobałtyjskich oraz przebadany przez Hansa Tiskę kurhan.
ZARAZA I BIEDA
W literaturze niemieckiej podaje się, że Nowe Kiejkuty założone zostały w 1391 roku. Natomiast polscy historycy przyjmują, że lokowano je przed 1399 rokiem, kiedy to po raz pierwszy zostały wymienione w źródłach. Wieś założono na 40 włókach, z których 4 otrzymał sołtys. W 1565 roku po 4 włóki należały do sołtysa i karczmarza. Pozostałe 32 włóki obrabiało 16 gospodarzy. W 1607 roku po raz pierwszy wspomina się o należącym do Nowych Kiejkut lesie Kulka. W 1700 roku wieś liczyła już ponad 48 włók. Na skutek zarazy z lat 1709/1711 aż 20 (G. Leyding pisze o 24 włókach) włók pozostawało niezagospodarowanych. W późniejszym czasie wolne grunty obsadzone zostały asekurantami (wolnymi chłopami dziedzicznymi). Pod koniec XVIII wieku sytuacja gospodarcza wsi była zła. Brakowało siana, które trzeba było sprowadzać z Polski. W 1840 roku we wsi było czterech kelmerów (wolnych chłopów), ośmiu asekurantów i 13 Hochzinser (wolnych i zamożnych chłopów).{akeebasubs !*}
Aby zapoznać się z pełną treścią artykułu zachęcamy
do wykupienia e-prenumeraty.
OBROTNY PRZEDSIĘBIORCA
Tereny wokół Nowych Kiejkut są pagórkowate i obfitujące w duże ilości naniesionych przez lądolód kamieni, które dla gospodarujących tu dawniej rolników stanowiły duży problem. Kamienie te zbierano i układano w kopce na granicy pól, czasem jednak podrzucano problem sąsiadowi, co prowadziło do kłótni. Problem ten rozwiązał August Wieczorrek, który po ślubie w 1909 roku osiedlił się Nowych Kiejkutach. Odkupywał on za grosze kamienie i zlecał przerobienie ich na tłuczeń, który sprzedawał firmom drogowym i kolejowym. Prawdziwy rozwój jego firmy nastąpił po I wojnie światowej dzięki kolei. Wówczas zaczął on na dużą skalę handlować żwirem i kamieniami.
I WOJNA ŚWIATOWA I PLEBISCYT
Po wybuchu I wojny światowej mieszkańcom Nowych Kiejkut poczucie bezpieczeństwa dawała ciągnąca się niedaleko od wsi linia blokhauzów. Żandarm Adolf Matzath z Nowych Kiejkut wspominał, że pewnego dnia zastał żołnierzy zrywających podłogi w drewnianej chacie Mazura Kempki. Pomimo tego, że jego chata była oddalona od linii umocnień o ok. 2 kilometry, to podejrzewano, że wykopał on tunel, dzięki któremu chciał podłożyć ładunki wybuchowe, które miały wysadzić blokhauzy. Gdy okazało się, że umocnienia nie będą bronione, 21 sierpnia 1914 roku nastąpiła ewakuacja wsi. Rosjanie w trakcie swojej obecności w Nowych Kiejkutach zachowywali się dobrze. Po wygranej pod Tannenbergiem zaczęto przysposabiać młodzież do służby wojskowej. Pod przewodnictwem żandarma, który wcześniej był zawodowym żołnierzem, utworzono w Nowych Kiejkutach kompanię, która na cześć szczycieńskich strzelców otrzymała zielone czapki. Samowolnie utworzono nawet młodzieżowy pluton kawalerii. Kompania posiadała swój sztandar, podarowany przez pannę Handrock. Młodzież ta wzięła udział w paradzie, która odbyła się przed siedzibą Hindenburga w Giżycku. W trakcie I wojny światowej poległ syn właściciela gospody Sally Mendell oraz wielu jego niemieckich kolegów. Upamiętniał ich ustawiony w latach 30. w centrum wsi pomnik. Obecnie na jego cokole znajduje się głaz upamiętniający datę założenia Nowych Kiejkut. W trakcie plebiscytu 11 lipca 1920 roku wszyscy mieszkańcy wsi głosowali za Niemcami.
SZKOŁA
Szkoła funkcjonowała tu przed 1730 rokiem. W latach 20. XIX w. uczęszczało do niej około 25 dzieci. Na przełomie XIX i XX wieku we wsi znajdował się dwuklasowy, drewniany i kryty strzechą budynek szkolny. Nową szkołę wzniesiono w 1926 roku. Mieściły się w niej dwie klasy i dwa mieszkania dla nauczycieli. Dzieci jednak było tu mało i przez pewien czas szkole groziła degradacją do jednej klasy i jednego nauczyciela.
Witold Olbryś{/akeebasubs}