I wojna
31 lipca 1914 r. wojska niemieckie ostrzelały kurpiowskie wsie znajdujące się po drugiej stronie granicy.
20 sierpnia przez Rozogi wtargnęła do Prus Wschodnich część dowodzonej przez generała Samsonowa Armii Narew. Jej żołnierze stoczyli przegraną bitwę pod Stębarkiem (w terminologii niemieckiej pod Tannenbergiem). Rosyjskie kolumny maszerowały przez wieś przez trzy dni. Prawie wszyscy mieszkańcy uciekli. Rosjanie rabowali i niszczyli mienie. Najgorzej zachowywali się w trakcie odwrotu. W listopadzie 1914 r. Rosjanie ponownie wdarli się na Mazury. Z Rozóg zabrali ze sobą 11 osób. Kilku mieszkańców zamordowali. W wyniku wojny w Rozogach zniszczonych zostało 54 budynków mieszkalnych i 158 budynków gospodarczych. Życie straciło 72 mieszkańców wsi.
Po I wojnie światowej po początkowych trudnościach nastąpił dalszy rozwój wsi. W Rozogach było 50 warsztatów rzemieślniczych, 13 sklepów. Największymi zakładami były tartaki należące do: Ensta Fechnera (w latach 30. zbankrutował i został wykupiony przez Fechnera ze Szczytna), Johanna Krügera i Gottlieba Odlozinskiego, cegielnie Josepha Olschinskiego i Otto Konopatzkiego oraz mleczarnia Rudolfa Helmkego. W 1921 r. wieś została zelektryfikowana. Jednak głównym zajęciem mieszkańców było nadal rolnictwo. W 1938 r. we wsi było 180 gospodarstw rolnych.{akeebasubs !*}
Aby zapoznać się z pełną treścią artykułu zachęcamy
do wykupienia e-prenumeraty.
Apteka
Aptekę w Rozogach założono w 1838 r. Pierwszym znanym aptekarzem był tu Peter Linck. Od 1863 r. aptekarzem był B. Lilienthal. Od niego aptekę odkupił Ernst Jastrzemski, który w latach 1895-1896 ukończył studia farmaceutyczne w Królewcu. W 1910 r. sprzedał aptekę Otto Bredtschneiderowi. Od 1936 r. aptekę prowadził pochodzący z Turyngii Ludwig Köbrich.
O. Bredtschneider przez wiele lat prowadził założony po I wojnie światowej chór męski. Dzięki jego zapobiegliwości na Hohenzollernplatz wybudowano scenę, a na placu przy straży pożarnej halę śpiewaczą. W sierpniu 1929 r. w trakcie uroczystego otwarcia sali Bredtschneider otrzymał od przewodniczącego Związku Chórów w Prusach Wschodnich medal Hindenburga. Chór służył propagowaniu niemieckiej kultury na pograniczu, stąd w uroczystościach wziął udział landrat von Poser i Max Worgitzki - przewodniczący Kulturverein Masuren-Ermland.
Młyny
Przywilej na prowadzenie pierwszego wiatraka w Rozogach uzyskał w 1751 r. młynarz ze wsi Bystrz koło Spychowa, Gottfried Brückner. W 1805 r. wiatrak ten kupił G.E. Schneider.
Dwa najstarsze wiatraki w Rozogach należały w XIX w. do Ludwiga Gettke. Oba stały na niewielkim wzniesieniu, gdzie w połowie XIX w. założono nowy cmentarz. W 1860 r. właścicielem obu wiatraków, poprzez małżeństwo z córką Gettkego, został młynarz Karl Neumann. W 1870 r. postawił on przy drodze do Wilamowa nowy, holenderski wiatrak, a stare odsprzedał chłopu Sawitzkiemu. Wiatraki te 8 listopada 1914 r. zostały zniszczone przez Rosjan. Później Sawitzki je odbudował. Pod koniec XIX w. wiatrak K. Neumanna przejął jego syn - Eduard, który jeszcze podczas I wojny światowej założył tartak. Wiatrak przy drodze do Spychowa należał do L. Dietricha. W 1897 r. nabył go Otton Bernecker. Po pożarze w 1899 r. posiadłość kupił Gottlieb Odlozinski z Wawroch. Młyn zniszczyli w 1914 r. Rosjanie. Po wojnie został odbudowany, a w 1928 r. zamieniony na tartak. Kolejny, zbudowany w 1905 r., młyn z tartakiem znajdował się przy dużym moście. Jego właścicielem był Johann Krüger.
Więcej na temat historii Rozóg przeczytać można w książce Zbigniewa Kudrzyckiego: „Dzieje Rozóg.”
Witold Olbryś{/akeebasubs}