Plomby znane są od początków cywilizacji. Początkowo wykonywano je z gliny, a następnie z wosku i ołowiu. Ołowiane plomby na ziemiach polskich znane są od średniowiecza. Jednymi z najciekawszych są te znajdowane od 1864 roku u stóp drohiczyńskiej Góry Zamkowej. Datowane na okres od XI do XIII wieku i opatrzone niezidentyfikowanymi symbolami w sporej mierze pozostają dla nauki zagadką.
ZABEZPIECZYĆ PRZESYŁKĘ
Najważniejszą funkcją plomby było zabezpieczenie przesyłki. Stanowiły one też gwarancję jakości oraz dowód uiszczenia podatku. Wraz z rozwojem kolei niebywale wzrosła ilość przewożonych towarów. Niewielkie, lokalne zakłady przemysłowe w związku z importem tańszych i lepszych jakościowo produktów przywożonych z dużych ośrodków przemysłowych upadały, a na ich miejsce otwierały się nowe, również nastawione na sprzedaż towarów do odległych regionów kraju. W tym okresie na Mazurach upadały szklarnie, papiernie czy huty żelaza, a powstawały tartaki, a następnie mleczarnie.{akeebasubs !*}
Aby zapoznać się z pełną treścią artykułu zachęcamy
do wykupienia e-prenumeraty.
PAMIĄTKI DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ
Plomby z XIX i XX wieku należą do przedmiotów często znajdowanych. Najliczniej występują plomby pocztowe i kolejowe. Spotkać też można plomby zabezpieczające przesyłki i ładunki z solą, mąką, zbożem, nawozami i wieloma innymi materiałami. Na terenie naszego powiatu znaleźć można również plomby bankowe, wojskowe, celne oraz pochodzące z mleczarni i innych zakładów. Dziewiętnasto- i dwudziestowieczne plomby, chociaż nie mają większego znaczenia dla nauki, to mimo wszystko są ciekawymi przedmiotami będącymi pamiątkami po działalności gospodarczej żyjących tu niegdyś ludzi. Te pochodzące spoza powiatu czy regionu są świadectwem dawnych kontaktów handlowych. Nie istnieją już mleczarnie w Rańsku, Przeździęku Wielkim czy Rozogach. Zakłady te wysyłały swoje produkty do miast leżących w głębi Niemiec. Ich ładunki, na przykład z serem, również były zabezpieczone plombami.
KOLEKCJONERSKIE RARYTASY
Obecnie te niepozorne kawałki ołowiu są coraz częściej kolekcjonowane. Spotkać można kolekcje poświęcone tylko i wyłącznie plombom, ale o wiele częściej są one włączane do zbiorów poświęconych konkretnym miejscowościom i regionom. Starsze plomby znajdują się również w zasobach państwowych muzeów. Niestety ołów, z którego plomby zostały wykonane, jest materiałem trwałym, ale łatwo ulegającym uszkodzeniom, stąd większość znajdowanych starych plomb jest w kiepskim stanie.
Dzisiaj plomby ołowiane spotykamy już rzadko. Zobaczyć je można jeszcze między innymi przy licznikach.
Witold Olbryś{/akeebasubs}