Zauważyłem, że w chwilach niezadowolenia z funkcjonowania władz w mieście pojawiają się w przestrzeni publicznej sugestie przeprowadzenia referendum lub podjęcia działań na rzecz połączenia miasta z gminą wiejską Szczytno. Przedstawiam swój głos w sprawie połączenia gmin.

Kilka podstawowych danych o gminach przedstawia załączona tabela. Wynika z niej, że dochody w przeliczeniu na 1 mieszkańca w gminach są na tym samym poziomie. Jakie byłyby korzyści dla nowej jednostki samorządu terytorialnego powstałej z połączenia gminy miejskiej i wiejskiej?

Dowiedziono, że z połączenia gmin wynikają następujące korzyści:

1) niższe koszty wykonywania zadań publicznych (ekonomia skali: zmniejszenie kosztów jednostkowych zadań wraz ze wzrostem ich ilości),

2) większe możliwości wykonywania zadań przez duże jednostki samorządowe (wzrost potencjału połączonych jednostek, efekt synergii),

3) zwiększenie atrakcyjności obszaru powiększonej jednostki samorządowej,

4) łatwiejsze przezwyciężanie problemów związanych z zarządzaniem oraz kształtowaniem właściwej polityki ekologicznej i transportowej, a także z planowaniem przestrzennym,

5) podniesienie jakości życia mieszkańców przyłączanych terenów do miasta (oczywiście pod warunkiem inwestowania na terenach przyłączonych w infrastrukturę społeczną i techniczną),

6) redukcja liczby stanowisk urzędniczych (zmniejszenie kosztów funkcjonowania administracji),

7) ujednolicenie przepisów lokalnych, np. w zakresie stawek opłat i podatków lokalnych, miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, strategii rozwojowych, ochrony środowiska, itd.,

8) wzrost „siły przetargowej” w negocjacjach oraz atrakcyjności ogłaszanych przetargów, np. na wywóz nieczystości, odśnieżanie, remonty dróg, dostarczanie dóbr i usług dla placówek publicznych, co powinno skutkować spadkiem cen, a więc oszczędnościami budżetowymi („większy może więcej”).{akeebasubs !*}

Są też wady połączenia

Samorządy w dużych jednostkach są bardziej odległe od mieszkańców. Uważa się, że sprawność demokracji lokalnej jest większa w małych gminach („małe jest piękne”).

Gmina wiejska Szczytno ma prawo patrzeć na pomysł połączenia sceptycznie, albowiem bardzo dobrze sobie radzi. Jej mieszkańcy po połączeniu byliby zagrożeni kosztami zmiany granic administracyjnych i ewentualną wymianą dokumentów oraz prawdopodobnym podniesieniem podatków (wzrostem kosztów utrzymania). Obserwowana migracja z miasta do gminy jest przesłanką do połączenia. Większość mieszkańców gminy przylegającej do miasta korzysta z usług publicznych świadczonych przez miasto. Są potrzeby, których gmina wiejska nie zapewni. Dwa odrębne organizmy administracyjne, jakimi są miasto oraz gmina wiejska wzajemnie się przenikają. Mieszkańcy gminy wiejskiej leczą się, robią większe zakupy, uczą się i pracują w Szczytnie. Szczytnianie zaś szukają spokoju na terenach obecnej gminy wiejskiej, wypoczywając nad jej licznymi jeziorami (Marksewo, Wałpusz, Szczycionek, Lemany, Zieloneckie, Romanek) i w jej lasach. Coraz częściej osiedlają się na wsiach (suburbanizacja).

Profity za połączenie

Władze centralne są zainteresowane łączeniem jednostek samorządu terytorialnego. Dlatego też połączenia gmin są gratyfikowane przez ministra finansów. Zapewnia to ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Gminie powstałej w wyniku połączenia dwóch lub więcej gmin, zwiększa się wskaźnik udziału we wpływach z podatku dochodowego od osób fizycznych przez 5 lat. W przypadku połączenia gminy miejskiej Szczytno z wiejską, nowo powstała jednostka samorządu terytorialnego (gmina miejsko-wiejska) powiększyłaby z tego tytułu dochody przez 5 lat, wg moich szacunków, o ok. 20 mln zł. Nie jest to kwota oszałamiająca i nie może być istotnym argumentem przemawiającym za połączeniem gmin.

Miasto Szczytno powinno być szczególnie zainteresowane połączeniem, ponieważ nie dysponuje atrakcyjnymi terenami pod inwestycje o dużym zapotrzebowaniu terenu (brak terenów rozwojowych). Można rzec, że gmina wiejska jest niczym panna na wydaniu, a gmina miejska kawalerem, który powinien czynić umizgi do niej i starania o jej rękę. Nie można jednak mieszkańców gminy wiejskiej Szczytno, która dobrze sobie radzi, zmuszać do połączenia. Istotą samorządu jest powierzenie zarządzania swoimi sprawami publicznymi samym zainteresowanym, czyli mieszkańcom gmin. Oni też, działając na rzecz swojego dobra, najlepiej wiedzą, czego potrzebują i co jest dla nich najlepsze.

Krzysztof Połukord{/akeebasubs}