SZCZYTNO - miasto zagrożone zapaścią

Przed nami jesienne wybory samorządowe. Kandydaci do nowych władz miasta w czasie kampanii zaprezentują swoje wizje rozwoju Szczytna. Wydaje się, że nieodzownym przy tym będzie uwzględnienie aktualnej analizy Instytutu Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN pt. „Delimitacja miast średnich tracących funkcje społeczno-gospodarcze”.

Wynika z niej, że Szczytno jest zagrożone zapaścią. Zakwalifikowano je do grona 122 średnich miast w Polsce tracących funkcje społeczno-gospodarcze. Gorszą sytuację od nas w województwie warmińsko-mazurskim stwierdzono tylko w Bartoszycach, Kętrzynie i Braniewie. Jeszcze bardziej dramatycznie przedstawia się prognoza demograficzna. Do 2030 roku liczba mieszkańców Szczytna ma zmniejszyć się aż o 16,2%. To klasyfikuje nas na niechlubnym czwartym miejscu w Polsce.

Wszystkich zainteresowanych zapraszamy do dyskusji. Jako pierwszy głos zabiera Krzysztof Połukord, były długoletni dyrektor szczycieńskiego oddziału PUDIZ-u, firmy zajmującej się budową dróg.

JAK ZATRZYMAĆ DALSZĄ DEGRADACJĘ

PRZYCZYNY ZAPAŚCI

Główną przyczyną znalezienia się w Szczytna w gronie 122 miast zagrożonych zapaścią jest upadek przemysłu - najważniejszego motoru napędzającego miasto. Stało się tak w następstwie transformacji systemowej w Polsce zapoczątkowanej w latach 80. XX wieku. Upadły wiodące zakłady pracy: Lenpol, Unima, ZRM, POM, PBK, itd. Zapewniały byt ekonomiczny wielu rodzinom w Szczytnie. Luka po głównych pracodawcach w mieście nie została zapełniona w sposób równoważny. Rynek pracy uległ zdecydowanemu zmniejszeniu.

Drugą przyczyną jest spadek liczby ludności, zwłaszcza osób młodych i lepiej wykształconych. Od lat notuje się spadek liczby ludności Szczytna. Pierwszy powód to przyczyny ekonomiczne. Stąd wyjazdy w poszukiwaniu lepszych warunków do życia, za pracą. Emigracja, zwłaszcza osób młodych i lepiej wykształconych, jest procesem naturalnym. Drugi powód to przenoszenie się mieszkańców ze Szczytna do gminy podmiejskiej. Rozwój stref podmiejskich jest obecnie tendencją powszechną (tzw. suburbanizacja), a w naszym kraju nasiliła się w ostatnich dwudziestu latach. Strefa podmiejska stała się sypialnią dla pracujących w Szczytnie.

JAK OŻYWIĆ GOSPODARKĘ

Czynnikiem przeciwdziałającym degradacji miasta może być tylko ożywienie życia gospodarczego poprzez inwestowanie. Brak inwestycji powoduje bezrobocie i utratę trwałego wzrostu gospodarczego, grozi zapaścią miasta. Jednak ważna jest nie tylko wartość inwestycji, ale też ich efektywność i oddziaływanie na środowisko oraz liczba tworzonych miejsc pracy.{akeebasubs !*}

{/akeebasubs}{akeebasubs *}  Znaczącym inwestorem jest samorząd miejski ponoszący nakłady finansowe na realizacje przypisanych obowiązków - zadań własnych gminy. Są to zadania związane z zagadnieniami: ład przestrzenny i ekologiczny, infrastruktura techniczna, utrzymanie porządku publicznego, życie społeczne. Dochody własne Szczytna są niewystarczające na pokrycie kosztów realizacji zadań własnych i sfinansowanie pożądanych przez społeczeństwo inwestycji (z reguły infrastrukturalnych, gdzie są kilkudziesięcioletnie zaległości do nadrobienia z tytułu zacofania cywilizacyjnego). Dlatego istotnego znaczenia nabiera umiejętność pozyskiwania i wykorzystywania środków finansowych z dostępnych zewnętrznych źródeł finansowania inwestycji.

NADZIEJA W INNOPOLICE

Generalnie możliwości oddziaływania władz miasta na ożywienie życia gospodarczego były i są znikome. Rodzaj realizowanych przez nie inwestycji wynikający z zadań własnych, nie przyczynia się do wzrostu liczby miejsc pracy, a jedynie do poprawy standardu życia mieszkańców Szczytna i jednostek gospodarczych oraz instytucji zlokalizowanych na terenie miasta. Chlubnym wyjątkiem może stać się oddanie do użytkowania Centrum Nauki InnoPolice, dzięki któremu Szczytno stanie się atrakcyjniejszym miastem. Zostaną stworzone warunki do napływu turystów przez cały rok i niezależnie od warunków pogodowych. Jest to niezmiernie ważne dla naszego terenu mocno odczuwającego sezonowość ruchu turystycznego. Zainicjuje to zapewne rozwój usług związanych z turystyką i działalnościami z nią powiązanymi, wpływając korzystnie na rozwój miasta.

POTRZEBNI INWESTORZY ZEWNĘTRZNI

Miastu potrzebni są inwestorzy zewnętrzni (krajowi i zagraniczni) angażujący środki finansowe w przedsięwzięcia o charakterze produkcyjnym (wytwarzanie towarów) lub związane z obrotem towarowym (centra logistyczne). Tego typu przedsięwzięcia zapewniają dużo miejsc pracy. Inwestorzy prawie zawsze rozpatrują większą liczbę możliwych lokalizacji dla swojej inwestycji i dlatego też należy ich przekonać o korzyściach płynących z wyboru właśnie Szczytna. Jest rzeczą oczywistą, że władze miasta powinny zachęcać ich poprzez oferowanie terenów uzbrojonych pod inwestycje z dogodną infrastrukturą drogową (sprawna sieć drogowa jest zawsze magnesem dla inwestorów) oraz obniżanie podatków i opłat lokalnych (co jest już standardem w Polsce). Nieodzowna jest ustawiczna kampania promująca miasto w celu przyciągnięcia inwestorów z zewnątrz i turystów.

Jak pokazuje życie, możliwości kapitałowe mieszkańców Szczytna i firm w nim działających są niewystarczające do zdynamizowania nakładów inwestycyjnych i ożywienia gospodarki, aczkolwiek są wyjątki (np. świetnie rozwijające się nasze rodzime firmy Novum, Zelbo i wiele mniejszych). Rodzimym inwestorom zawdzięczamy rozwój budownictwa i poprawianie urody naszego miasta poprzez wznoszenie udanych architektonicznie budowli (z jednym niechlubnym wyjątkiem). Tym niemniej uważam, że miejscowy potencjał powinien zaangażować się w szczególności w rozwój szeroko pojętych usług, czyli w działalność wymagającą mniejszego zaangażowania kapitałowego.

WZORCOWY PRZYKŁAD WIELBARKA

Sukces i ożywienie gospodarcze miasta uprawdopodobnią zdecydowane działania na rzecz pozyskania znaczących inwestorów zewnętrznych. Nie jest to łatwe zadanie, ale wykonalne. Wzorcowym przykładem sukcesu w pozyskaniu inwestora zewnętrznego jest gmina Wielbark, na terenie której prężnie działa firma Ikea Industry. Stworzenie możliwości inwestycyjnych w Szczytnie i efektywna ich promocja może zakończyć się sukcesem. Towarzyszyć temu powinna aktywność w pozyskiwaniu informacji o potencjalnych inwestorach. Sprzyjać będzie temu uczestnictwo w seminariach, konferencjach, wystawach oraz wnikliwe przeszukiwanie internetu, prasy (biały wywiad). Dobrym źródłem informacji są instytucje rządowe, firmy i agencje doradcze, np. Departament Inwestycji Zagranicznych Polskiej Agencji Inwestycji i Handlu. Czekanie, aż inwestor sam nawiąże kontakt z władzami miasta, jest raczej mało efektywne.

NIEZBĘDNE WSPARCIE RZĄDOWE

Miasta zagrożone degradacją potrzebują wsparcia rządowego i według zapowiedzi mogą na takowe liczyć, w tym Szczytno. Ministerstwo Rozwoju planuje przeznaczyć na wsparcie średnich miast w najbliższych latach ponad 2,5 mld zł, skupiając się głównie na 122 miastach. Nie jest to kwota mogąca w sposób znaczący zmienić sytuację ośrodków zagrożonych zapaścią, ale krok we właściwym kierunku. Rządowy pakiet dla średnich miast przewiduje wsparcie w podejmowaniu inwestycji publicznych i tworzenie warunków dla inwestycji prywatnych.

Nie czekając na inwestorów zewnętrznych i pomoc rządową, powinniśmy jak najlepiej oddziaływać na naszą lokalną gospodarkę poprzez sprzyjanie rozwojowi lokalnego handlu, korzystanie z usług oferowanych przez miejscowe firmy, nabywanie miejscowych produktów, korzystanie z lokalnego banku. Wszystko to ograniczy wypływ kapitału, którym dysponujemy poza obręb naszej społeczności. Pieniądz będzie krążyć wśród nas mieszkańców Szczytna, i o to chodzi!

Krzysztof Połukord{/akeebasubs}