Już na szczycieńskim zamku znajdowała się kaplica pod wezwaniem św. Anny. W 1485 roku u podnóża zamku wzniesiono drewnianą świątynię, której patronką została św. Katarzyna. Kościół ten spłonął podczas wojny z Polską prowadzonej w latach 1519-1521. Został odbudowany również z drewna. W polskiej literaturze, nie wiadomo na jakiej podstawie, pisze się natomiast, że już w 1485 roku kościół wzniesiono nie przy zamku, a w miejscu obecnego kościoła ewangelickiego.

NISZCZYCIELSKIE POŻARY

Wiadomo, że w Szczytnie duchowny katolicki nie chciał przejść na luteranizm, za co został wtrącony do więzienia. Pierwszym duchownym ewangelickim był tu Stefan. W połowie XVI wieku pastorem w Szczytnie był Polak - Nicklas Glitzner. Zdołał on wywalczyć dla parafii las, ziemię pod ogród oraz oraz łąkę. Od tego czasu kościół był właścicielem gruntów o powierzchni 4 łanów. To na tych pozyskanych przez N. Glitznera gruntach, w latach 1578-1579 wzniesiono, w miejscu obecnego kościoła ewangelickiego, nowy kościół, który zastąpił starą, rozpadającą się świątynię. Jednak jeszcze 10 lat po wybudowaniu kościół nie dorobił się porządnego dzwonu. W 1638 roku wraz z plebanią spłonął. Prace przy odbudowie ciągnęły się długo i jeszcze w 1646 roku kościół był w budowie a nabożeństwa odbywały się w wielkiej sali zamku. 17 maja 1669 roku wybuchł pożar, w wyniku którego spłonął kościół wraz z plebanią i innymi zabudowaniami. W 1693 roku ludwisarz Hessing z Królewca dostarczył do kościoła w Szczytnie dwa dzwony. W 1700 roku do szczycieńskiej parafii należało  około 2000 dusz. W związku z tak dużą liczbą wiernych w niedziele miano głosić aż trzy kazania. Ponownie kościół spłonął 4 kwietnia 1698 roku. Ostatni raz ogień pochłonął kościół w 1711 roku.{akeebasubs !*}

ZAPŁATA PIWEM

W latach 1715-1719 wzniesiono zachowaną do dnia dzisiejszego świątynię. Jej budowa była przerywana w wyniku częstych ucieczek robotników przed wartownikami z pułku Finkensteina. Budowę prowadził mistrz murarski z Królewca - Metz, który jako wynagrodzenie otrzymał 600 talarów, 100 szefli zboża oraz 25 beczek piwa. Król przekazał na budowę 10 tysięcy cegieł, 20 tysięcy dachówek, 200 beczek wapna oraz drewno. W 1720 roku zainstalowano organy, które trzeba było naprawić już w 1765 roku. Po kolejnych naprawach w 1862 roku zdecydowano się je rozebrać. Nowe organy zbudował organmistrz Terletzki. Poświęcono je w pierwszą niedzielę adwentu tego samego roku. W 1907 roku organy wyremontowano i zaopatrzono w nowy mechanizm. Większy dzwon kościelny pękł i przez jakiś czas przechowywał go jeden z mieszczan. Dzwon został przetopiony przez J. Grosssa z Królewca. Jednak odlew był złej jakości i w 1876 roku trzeba było go ponownie przetopić. Natomiast ołtarz prawdopodobnie zainstalowano w 1773 roku. 29 i 30 października 1834 roku, za zgodą króla Fryderyka Wilhelma III, w kościele odprawiono katolickie nabożeństwa.

NOWA WIEŻA

W drugiej połowie XIX wieku przeszkodą dla dalszego rozwoju miasta były ciągnące się głównie na północny wschód od kościoła grunty kościelne. Kościół wkładał wiele wysiłku w ich zachowanie. W 1873 roku utworzono drugie, a w 1919 roku trzecie stanowisko duszpasterskie. W 1910 roku do szczycieńskiej parafii, oprócz Szczytna, należały: Bartna Strona, Ochódno, Dębówko, Radosna Góra, Rudka, Młyńsko, Kaspry, Korpele, Lasy Korpelskie, Lemany, Małdaniec, Prusowy Borek, Ruski Bór, Romany, Siódmak, Sędańsk, Piece, Wałpusz, Czarkowy Grąd oraz Zielonka. Razem dawało to 9684 wiernych.

Na początku XX wieku szpiczasta wieża kościoła została przebudowana. Nadano jej wówczas współczesny wygląd. We wrześniu 1902 roku usunięto z wieży kościoła zegar miejski, który był wyposażony w trzy dzwony. Jeden z dzwonów ufundowany został przez burmistrza Kowalskiego, drugi ufundował kupiec Link, a trzeci pochodził z zamku. Stary zegar zastąpiono nowym.

GRUNTOWNY REMONT

W 1907 roku przeprowadzono gruntowny remont kościoła, między innymi odnowiono ołtarz i ambonę. Główne wejście do kościoła, które do tej pory znajdowało się od strony ulicy, przeniesiono do wieży. 15 listopada 1907 roku odbyło się poświęcenie odnowionego kościoła. W sierpniu 1914 roku spłonęła stojąca przy głównym skrzyżowaniu plebania. Wraz z nią spaleniu uległo kościelne archiwum. Nową plebanię wybudowano w latach 30. XX wieku w pobliżu kościoła.

Witold Olbryś{/akeebasubs}