W wielu polskich miastach znajdują się ulice Żwirki i Wigury, w tym również w mazurskim Szczytnie. Jednak mało kto wie o tym, że najgroźniejsi konkurenci Żwirki wywodzili się z Mazur, z powiatu szczycieńskiego. Fritz Morzik pochodził z Pasymia a Reinhold Poss z Jedwabna.

Idole tłumów

W niedzielę 28 sierpnia 1932 roku zgromadzony na berlińskim lotnisku Tempelhof wielotysięczny tłum z niecierpliwością spoglądał w niebo w kierunku południowym. To stamtąd mieli nadlecieć ówcześni idole. Takie nazwiska jak Fritz Morzik czy Reinhold Poss elektryzowały publiczność. Międzynarodowe zawody lotnicze Challenge fascynowały właśnie Europę. Niespełna 30 lat wcześniej człowiek po raz pierwszy wzniósł się w powietrze samolotem. Lotnicy, jako ci, którzy byli bliżej słońca, niczym mityczny Ikar, fascynowali masy. {akeebasubs !*}

{/akeebasubs}{akeebasubs *} A szczególnie ci, którzy ustanawiali kolejne światowe wyczyny lub wygrywali prestiżowe zawody lotnicze – takie właśnie jak europejski Challenge. Te zawody cieszyły się wówczas taką popularnością niczym dzisiejsza Formuła 1. Kibice znali nazwy czołowych pilotów, mechaników, konstruktorów i działaczy aeroklubowych. Oglądały je wielotysięczne tłumy, tak jak na lotnisku Tempelhof w Berlinie.

Zawody Challenge

Pierwsze zawody Challenge rozegrano w 1929 roku, kolejne w 1930 roku. W 1932 roku rywalizacja w Challenge składała się z następujących konkurencji: oceny technicznej samolotu, próby prędkości minimalnej, próby krótkiego startu i lądowania, próby składania skrzydeł i rozruchu, próby zużycia paliwa, lotu okrężnego przez Europę na trasie Berlin – Warszawa – Kraków – Praga – Wiedeń – Zagrzeb – Rzym – Florencja – Bellinzona – Turyn – Cannes – Lyon – Stuttgart – Paryż – Roterdam – Dortmund – Hamburg – Kopenhaga – Goeteborg – Kopenhaga – Hamburg – Berlin oraz próby prędkości maksymalnej. W zawodach startowali piloci z Niemiec, Francji, Włoch, Wielkiej Brytanii, Polski, Czechosłowacji, Kanady, Belgii i Szwajcarii. Do ostatniej próby Challenge 1932 – próby prędkości maksymalnej – piloci startowali z uwzględnieniem różnic wynikających z dotychczasowej punktacji. Pierwszy pilot, który doleci na metę ostatniej konkurencji, będzie więc zwycięzcą całych zawodów. Niecierpliwość publiczności zgromadzonej na berlińskim lotnisku rosła z minuty na minutę.

Faworyci

Niemcy byli faworytami trwających ponad dwa tygodnie zawodów. Fritz Morzik był triumfatorem dwóch wcześniejszych edycji Challenge, które odbyły się do tej pory – w 1929 i w 1930 roku. Jednak do ostatniej konkurencji rozgrywanej w ramach Challenge 1932 startował dopiero z 5. pozycji. Miał wiele do odrobienia. Reinhold Poss, kolejny faworyt spośród niemieckich zawodników, był w lepszej sytuacji. Po dotychczasowych konkurencjach zajmował drugie miejsce i tracił tylko 5 punktów do prowadzącego. Poss we wcześniejszym Challenge 1930 zajął drugie miejsce, tuż za Morzikiem. Przed Possem prowadził natomiast nikomu wcześniej nieznany polski pilot Franciszek Żwirko a jego mechanikiem był Stanisław Wigura. W wielu polskich miastach znajdują się dzisiaj ulice Żwirki i Wigury, w tym również w mazurskim Szczytnie. Jednak praktycznie nikt nie wie o tym, iż najgroźniejsi konkurenci Żwirki i Wigury pochodzili z Mazur, z powiatu szczycieńskiego. Fritz Morzik pochodził z Pasymia a Reinhold Poss z Jedwabna.

Sławomir Ambroziak

Od redakcji: Niniejszy cykl artykułów stanowi publikację Sławomira Ambroziaka pod tytułem „Rywale Żwirki i Wigury. Lotnicy z Mazur” wydrukowaną w „Roczniku Mazurskim” Tom XX/2016, wydanym przez Starostwo Powiatowe w Szczytnie.{/akeebasubs}