Kwiatów na działce, w ogrodzie, nigdy za wiele. Ważne przy tym, by przy ich różnorodności i odpowiedniej kompozycji cieszyły oczy przez cały sezon. Wśród tak dużego wyboru dostępnych na rynku gatunków nie powinno zabraknąć maków. Nie będzie bowiem przesadą jeśli stwierdzę, że żadna działka ani przydomowy ogród nie będzie kompletny, jeśli w nim nie znajdziemy jednego przedstawiciela rodzaju maku. Płatki kwiatowe różnych maków wyglądają jak drapowany jedwab i w zależności od gatunku występują w wielu różnych kolorach z kwiatami prostymi lub pełnymi. Ich kombinacje jasnych kolorów mogą wprowadzić do ogrodu atmosferę sielskości. Istnieją zarówno maki jednoroczne, jak i gatunki wieloletnie.

Maki były znane już w starożytności. Nazywano je kwiatami snu i przypisywano im symboliczne i magiczne znaczenie. Patrząc na tę roślinę można zastanowić się, jak to możliwe, że tak cieniutkie i wysokie pędy są w stanie unieść tak duże kwiatowe główki. Kiedy przyjrzymy się jednak z bliska kwiatom maku, zobaczymy niemal przezroczyste i delikatne jak bibułka płatki. I tylko pośrodku stwierdzimy dość grubą kapsułę, w której w następnym etapie rozwoju rozwiną się nasiona. Jak głosi legenda, mak zrodził się z łez Afrodyty, która opłakiwała śmierć Adonisa. Uprawa maku sięga czasów prehistorycznych, ale opisy takich upraw dotyczą przede wszystkim maku lekarskiego, uprawianego w naszym kraju wyłącznie na podstawie zezwolenia. Tego rodzaju maku pod żadnym pozorem nie wolno uprawiać na naszych działkach.

{akeebasubs !*}

Uprawa maku

lekarskiego

Jak już zaznaczyłem, mak lekarski – mimo że jest rośliną leczniczą i znajduje wiele pożytecznych zastosowań w różnych gałęziach gospodarki, może być uprawiany tylko na podstawie kontraktu i specjalnego zezwolenia. Jest to spowodowane tym, że może on być wykorzystywany jako surowiec do produkcji narkotyków. Zawiera bowiem około 40 alkaloidów, które uzyskuje się z wysuszonego soku mlecznego liści i niedojrzałych makówek lub ze słomy makowej i wymłóconych makówek. Najważniejsze z tych alkaloidów to morfina, kodeina, papawaryna i tebaina. Kwestie dopuszczalności uprawy tego gatunku maku reguluje precyzyjnie ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii, która najogólniej mówi, że mak lekarski może być uprawiany wyłącznie na potrzeby przemysłu farmaceutycznego, spożywczego i nasiennictwa. Warto więc wiedzieć, że samowolna uprawa tego gatunku na naszych działkach podlega surowym karom, z karą pozbawienia wolności włącznie. Na szczęście jest to jedyny wyjątek, gdyż inne gatunki mogą być uprawiane bez żadnych ograniczeń.

Mak polny

Mak polny to roślina jednoroczna. Wygląda bardzo niepozornie. Tworzy jednak okazałe szkarłatnoczerwone, różowe i białe kwiaty. Oprócz pełnych kwiatów wytwarza również formy puste i półpełne. Ich szorstka, owłosiona łodyga osiąga wysokość do 90 cm. Roślina ta pochodzi od maków, których wiele można spotkać na pszenicznych polach, uważanych przez rolników za niepożądany chwast. Dzikie kwiaty o pojedynczych łodygach są zwykle jasnoczerwone, ale odmiany wyhodowane na ich podstawie mogą przybrać kolory począwszy od ciemnej czerwieni poprzez róż do bieli. Te nowe odmiany maku polnego mogą być z powodzeniem uprawiane właśnie na działkach. Zaletą maku polnego jest łatwość uprawy, a jednocześnie bardzo interesujący wygląd. Maki jako rośliny ozdobne uprawiane w ogrodach to najczęściej maki wschodnie i syberyjskie.

Maki wschodnie

i syberyjskie

Mak wschodni występuje w tak wielu odmianach, że wybór tylko jednej może okazać się kłopotliwy. Kwiaty dostępne są w formie pełnej i prostej, z płatkami karbowanymi, postrzępionymi i gładkimi, w bardzo szerokiej gamie kolorów. Występuje dziko w Azji Mniejszej i w rejonie Kaukazu. Odmiany mieszańcowe tego gatunku uprawiane w ogrodach bylinowych osiągają wysokość ponad 1 m z dużymi kwiatami rozkwitającymi w maju, czerwcu i mają kwiaty białe, różowe lub purpurowe. Spośród gatunków jednorocznych są uprawiane jako rośliny ozdobne liczne mieszańce i odmiany. Z kolei mak syberyjski jest byliną, ale najczęściej bywa uprawiany jako roślina 2-letnia. Wysiewany w maju, zakwitnie jeszcze jesienią tego samego roku i w maju, czerwcu roku następnego.

Uprawa maków

Wszystkie gatunki maków wymagają słonecznego stanowiska i przepuszczalnego podłoża. Uprawiając mak z nasion, wysiewajmy je w miejscach, gdzie ma on zakwitnąć. Jeśli jednak zdecydujemy się roślinę przenieść z jednego miejsca na drugie, należy wykopać ją z dużą ilością ziemi wokół korzeni, ponieważ niezbyt dobrze znosi ona przesadzanie. Nasiona umieszczamy w płytkich rowkach i przysypujemy ziemią. Odpowiednią porą wysiewu nasion jest wczesna wiosna lub jesień. Mak jest odporny, ponieważ wysiany jesienią, przetrwa zimę, by zakwitnąć w lecie. Aby przedłużyć kwitnienie, przekwitłe kwiaty należy na bieżąco ścinać. Niestety w ten sposób nie damy roślinom szans na wykształcenie makówek i samoistny wysiew z nasion. Kwiaty maków można wykorzystać na kwiat cięty. W wazonach delikatne kwiaty tych roślin utrzymają się dłużej wtedy, gdy ścinane będą w fazie pękniętego pąka oraz przed wstawieniem do wazonu zostaną przycięte łodygi i ich końce zanurzone na kilka sekund w gorącej wodzie, bądź przypieczone nad płomieniem aż do sczernienia.

Stanisław Stefanowicz

SPROSTOWANIE

W poprzednim odcinku chochlik drukarski zawyżył wymiary osiągane przez owoce goji. W rzeczywistości chodzi o 2,5 cm.

POLECAM

Grillowane piersi kaczki

Skład: 2 piersi z kaczki wraz ze skórką, przyprawa jabłkowo-pomarańczowa do potraw z gęsi i kaczek (dostępna w sklepach Lidl), olej.

Umyte i osuszone piersi z kaczki naciąć co 1 cm na taką samą głębokość od strony ze skórką. Całość dokładnie oprószyć przyprawą, lekko skropić olejem, przełożyć do naczynia i odstawić do lodówki na 12 godzin. Grillować każdą stronę po około 12 minut. Zdjąć z rusztu, pokroić w plastry o grubości ok. 0,5 cm i podawać z pieczywem lub grillowanymi ziemniakami oraz jabłkami.

{/akeebasubs}