ZNANA RODZINA

Bez wątpienia najbardziej znaną żydowską rodziną w Szczytnie byli Cohnowie. Po 1812 r. do Szczytna przybył z Mrągowa Moses Meyer Cohn, który zapoczątkował historię tego rodu w powiecie szczycieńskim.

W Mrągowie osiedlił się on w 1796 r., jednak interesy w tym mieście nie szły mu zbyt dobrze. M. M. Cohn ożenił się z Wilhelmine Wolff. W Szczytnie wiodło się Mosesowi na tyle dobrze, że w 1828 r. był w stanie sfinansować z własnej kieszeni 40% pensji, jaką otrzymywał nauczyciel religii Juda Davidson. Silną pozycję w mieście i przywództwo w rodzinie zdobył ich urodzony w 1826 r. syn Lewin Cohn. Lewin ożenił się z pochodzącą z Brodnicy Ernestine. Mieli troje dzieci: Maxa, Isidora i Doris. Ernestine zmarła 1 grudnia 1908 r. w Szczytnie. Dostępne w Internecie dane genealogiczne rodzinny Cohn są na pewno niepełne i częściowo rozbieżne z tym, co podaje literatura. Według tych danych matką Lewina nie była, jak podaje A. Kossert Wilhelmine, a Friederike. L. Cohn od końca lat pięćdziesiątych XIX w. sprawnie prowadził firmę, zajmującą się przede wszystkim destylacją alkoholu. Handlował również różnego rodzaju alkoholami i zbożem. W ofercie miał piwo z konkurującego ze szczycieńskimi browarami browaru Otto Schnetki z Pasymia. W 1860 r. tak to piwo reklamował:

Pasymskie piwo, tak bardzo ulubione, trzyma na lagrze, i w całych i półbeczkach, we czwartakach i achtelkach sprzedaje L. Kon we Szczytnie.{akeebasubs !*}

KARCZMA, GORZELNIA, RESTAURACJA

Lewin, jako jeden z nielicznych, uniknął plagi bankructw lat sześćdziesiątych XIX w., która zakończyła w powiecie szczycieńskim kariery kupieckie wielu nie tylko żydowskich rodzin. Przynajmniej do 1868 r. należała do niego karczma w leżącym przy granicy z Polską Suchorowcu. W 1866 r. L. Cohn zamieścił ogłoszenie, w którym informował, że można kupić u niego w korzystnych cenach towary ze zbankrutowanego sklepu Juliusa Hirschberga.

W 1869 r. odbyła się licytacja towarów i sprzętów domowych owdowiałej Friderike Cohn z domu Flatow. Aukcja miała miejsce przed domem Lewina Cohna. Luis Lewin Cohn zmarł 23 września 1889 r. Na szczycieńskim cmentarzu żydowskim zachowała się jego macewa. L. Cohn był członkiem szczycieńskiego stowarzyszenia kombatantów. Po śmierci Lewina Cohna firmę o takim samym profilu, w tym gorzelnię, prowadził dalej w Szczytnie nieznany nam z pełnego imienia L. Cohn. Trzeba chyba założyć, że był to noszący takie samo imię, jak ojciec, syn Lewina. W sierpniu 1914 r. znajdująca się przy ulicy Rynkowej (obecnie Odrodzenia) restauracja L. Cohna, podobnie jak pozostałe budynki stojące przy tej ulicy, została zniszczona przez żołnierzy rosyjskich. W okresie międzywojennym L. Cohn nie prowadził już w Szczytnie żadnej działalności.

W GRONIE NAJBOGATSZYCH

Max Cohn (syn Lewina) zajmował się przed I wojną światową kupiectwem, w 1904 r. pełnił funkcję zwierzchnika szczycieńskiej gminy żydowskiej. W 1901 r. był piątym pod względem wysokości dochodów mieszkańcem Szczytna. Do grona najbogatszych mieszkańców miasta zaliczał się również Isidor Cohn. Max miał dwóch synów: Benno – poległ 29 października 1914 r. (służył w 6. kompani 3. pułku grenadierów) i Leo (został zamordowany w Oświęcimiu).

W okresie międzywojennym sklep z materiałami budowlanymi prowadził przy ulicy Cesarskiej 19 (obecnie ul. Polska) Fritz Cohn. Przy tej samej ulicy, początkowo pod numerem 11, a od 1919 r. pod numerem 14, mieścił się prowadzony przez rodzeństwo (z imienia znamy tylko Leopolda) Cohn sklep z artykułami gospodarstwa domowego i zakład szklarski. W 1920 r. następcą Cohnów był już Fritz Roesner. W tym samym okresie Max Cohn był w Szczytnie szklarzem.

Rodzina Cohn prowadziła interesy również poza Szczytnem. W Dźwierzutach sklep wielobranżowy prowadził przed I wojną światową David Cohn. Potomkowie szczycieńskiej rodziny Cohn żyją obecnie w USA.

Na szczycieńskim kirkucie, oprócz macewy Lewina, zachowały się jeszcze trzy macewy zmarłych z tego rodu:

Frume Cohn z domu Flatau (1.8.1799 - 29.5.1867).

Cohn Aron (18.1.1850 – 29.1.1882)

Cohn M. (3.1789 - 12.8.1857)

Witold Olbryś{/akeebasubs}