Kilka dni temu obchodziliśmy Święto Objawienia Pańskiego, czyli Epifanii, nazywane także Świętem Trzech Króli. Jest to jedno z najstarszych świąt ustanowionych przez Kościół.

Starsze nawet niż Boże Narodzenie. W Polsce był to zawsze dzień wolny od pracy, poza okresem od roku 1960 do 2011. W roku 1960 Władysław Gomułka „zniósł” owo święto - jak to się wtedy mówiło. Popularny ówczesny dowcip polegał na pytaniu, czym różni się Gomułka od kury. Odpowiedź brzmiała: „tym, że kura znosi jajka, a Gomułka święta”. Oczywiście żadne polityczne nakazy nie mogły mieć wpływu na świąteczną, kościelną celebrę. Święty dzień istniał i istnieje niezależnie od tego, czy trzeba iść do roboty, czy nie. Ale zainteresowało mnie coś innego. Aktualny sposób świętowania, czyli orszak trzech króli.

Doskonale pamiętam kolejne święta sprzed czasów gomułkowskiej decyzji i nie przypominam sobie, żeby niegdyś organizowano jakiekolwiek uliczne przemarsze. Sięgnąłem zatem do literatury, aby dowiedzieć się skąd i od kiedy nastała nowa świąteczna tradycja. Otóż narodziła się ona w Polsce. Pierwszy taki orszak odbył się w Warszawie, w roku 2009. W następnych latach przyjął się on także w innych krajach Europy, jak Anglia, Austria, Włochy, Łotwa, Ukraina, czy Rumunia, a nawet w niektórych miastach USA. Wzorem dla wszystkich był przemarsz warszawski.

Taki obyczaj świętowania Epifanii nigdzie dotychczas nie istniał.{akeebasubs !*}

{/akeebasubs}{akeebasubs *}  Nigdzie poza Hiszpanią. Jedynie tam, oraz w niektórych miastach Meksyku organizowano wcześniej dość podobne przemarsze. Tam Orszaki Trzech Króli odbywają się w przeddzień świątecznego dnia, czyli 5 stycznia. Wieczorem, ponieważ to trzej królowie roznoszą dzieciom świąteczne prezenty. Co do tych dzieci, to wcześniej piszą one listy do trzech króli. Zupełnie tak samo, jak nasze dzieciaki do Świętego Mikołaja. Nieznana nigdzie indziej hiszpańska tradycja obchodzenia święta Trzech Króli istnieje od 133 lat. Pierwszy korowód odbył się w mieście Alcoy, w roku 1886. Obecnie największym pochodem jest orszak madrycki. Co rok transmitowany przez telewizję.

Trochę podobną imprezą związaną ze świętem Epifanii, wywodzącą się z tradycji jasełkowych i kolędniczych jest obyczaj praktykowany przez niemieckie dzieci, które odwiedzają kolejne domy w swojej miejscowości w przebraniu trzech króli. W zamian za słodycze rysują na drzwiach mieszkańców litery KMB. Oczywiście poświęconą kredą. Przy okazji warto dodać, że na ogół uważa się, że te litery to inicjały imion trzech króli, czyli Kacpra, Melchiora i Baltazara. Otóż nie. Jest to skrót łacińskiego „Christus Mansionem Benedicat”, co oznacza „Niech Chrystus pobłogosławi ten dom”. Dawniej dość często pisało się na drzwiach CMB. Dzisiaj bywa różnie, ale raczej przyjęła się wersja z literą K.

Zainaugurowane w Warszawie, a odbywające się niemal w całej Europie Orszaki Trzech Króli zdumiewają różnorodnością strojów. Szczególnie w dużych miastach. Za najbardziej barwne i bogate uchodzą korowody w Niemczech i we Włoszech. Widać inspirację malarstwem dawnych mistrzów, bo też pokłon trzech króli był przez wieki niezwykle popularnym motywem malarskim. Jest w czym wybierać, bowiem na przestrzeni lat kolejni mistrzowie w różny sposób przedstawiali tych, którzy przybyli do Betlejem, aby oddać pokłon Jezusowi. Przedstawiano ich jako trzech mędrców ze wschodu (magów) lub jako władców. Najczęściej jeden z nich był czarnoskóry, jeden młody i jeden stary. Miało to symbolizować całość ludzkiej rodziny i uniwersalność zbawienia. Któż z wielkich mistrzów nie namalował sceny z Betlejem? Rubens przedstawił przybyłych jako mędrców ze wschodu, Giotto ukazał trzech wędrowców, natomiast władców ubranych w bogate szaty (królów) namalował El Greco. Nie wspomnę o dziesiątkach innych twórców, artystycznych inspiratorów dla uczestników współczesnych ORSZAKÓW TRZECH KRÓLI - tradycji całkiem nowej, a jakże pięknej.

Andrzej Symonowicz{/akeebasubs}