SPORTOWY OŚRODEK

W latach trzydziestych XX w. Pasym był jednym z najważniejszych ośrodków sportowych w Prusach Wschodnich.

Rudziska Pasymskie
Pensjonat w Rudziskach Pasymskich. Zdjęcie ze zbiorów M. Rawskiego

O roli sportu w Pasymiu świadczy to, że jedna z berlińskich ulic prowadzących do stadionu olimpijskiego, wybudowanego na olimpiadę, która odbyła się 1936 r., nosi od 1935 r. nazwę „Passenheimer Straße”. W Pasymiu z inicjatywy burmistrza Paula Bartscha i dzięki zaangażowaniu nauczyciela wychowania fizycznego Kurta Oldena planowano stworzyć znany w całych Niemczech ośrodek sportów letnich i zimowych. Ambitne plany przerwała w 1935 r. śmierć burmistrza. Udało się jednak wiele zrealizować. Utworzono kluby: piłkarski, wioślarski, pływacki. Jednak szczególny nacisk położono na rozwój sportów zimowych, których centrum stały się Rudziska Pasymskie. Historia narciarstwa nizinnego zaczęła się w Niemczech od Pasymia, który do rozwoju tego sportu posiadał bardzo dobre warunki: pagórkowaty teren i dosyć surowy klimat. W Pasymiu założono oczywiście klub narciarski, którego członkowie brali udział nawet w zawodach o ponadregionalnym charakterze.

PENSJONAT Z INFRASTRUKTURĄ

Rudziska Pasymskie, w głębi widać pomnik plebiscytowy. Zdjęcie ze zbiorów M. Rawskiego

Rudziska Pasymskie istniały już w 1800 r. Nosiły wówczas nazwę Budziska i zamieszkiwane były przez dwóch dzierżawców dziedzicznych.{akeebasubs !*}

 

 

Aby zapoznać się z pełną treścią artykułu zachęcamy
do wykupienia e-prenumeraty.

{/akeebasubs}{akeebasubs *}  Miasto Pasym było właścicielem liczącego 750 ha (2800 morgów) lasu miejskiego, który przynosił spory dochód. Z czasem, dzięki zapobiegliwości burmistrza Bartscha, postanowiono wykorzystać urokliwe położenie tego terenu i w 1927 r. nad jeziorem Kalwa wzniesiono pensjonat oraz stworzono bogatą infrastrukturę turystyczno-sportową. W 1928 r. Rudziska połączono z Pasymiem szosą. Zbudowano przystań. W tym czasie dotychczasową nazwę Rudzisken zmieniono na Waldheim. Dzierżawcą pensjonatu był Fritz Neumann. Z zachowanych zdjęć widać, że w pensjonacie goszczono często przybywających do Pasymia oficjeli. Odbywały się tu też zebrania różnych stowarzyszeń. Przy pensjonacie znajdowała się fontanna, która była jednocześnie pomnikiem plebiscytowym. Umieszczono na niej inskrypcję: „DIES LAND BLEIBT DEUTSCH” („Ten kraj pozostanie niemiecki”).

Pensjonat w Rudziskach Pasymskich. Pocztówka ze zbiorów M. Rawskiego

SKOCZNIA „TANNENBERG”

Już w latach 20. próbowano w Rudziskach skakać na nartach na prowizorycznie przygotowanej skoczni. Okazała się ona jednak niewystarczająca i w 1932 r wybudowano nowoczesny obiekt, wzorowany na alpejskiej skoczni w Bauer. Skocznia posiadała 3 tory. Krótsze służyły do nauki, środkowy i zarazem najdłuższy zwieńczony był wieżą. Skocznia nosiła nazwę: „Tannenberg”. Zbudowali ją żołnierze ze szczycieńskiej jednostki przy pomocy pionierów z Królewca pod kierunkiem sierżanta Williego Küssnera. Punkt krytyczny skoczni wynosił 30 m. W uroczystym otwarciu obiektu uczestniczyli skoczkowie z całej prowincji. Gwiazdą w trakcie otwarcia był słynny skoczek Hering ze Śląska.

BIEGI I SKOKI

Odbyły się tu zawody północno-wschodniego obszaru Niemiec w biegach narciarskich. W biegu wzięło udział ponad 100 uczestników, również spoza obszaru Prus Wschodnich. Przy okazji tych zawodów odbył się także konkurs skoków, w trakcie którego mieszkaniec Pasymia Fritz Gajewski oddał skok o długości 16,4 metra. Wcześniej tylko nielicznym, dorosłym skoczkom udawało się nieznacznie przekroczyć tę odległość. Niestety nie znamy daty tej imprezy. W trakcie innych zawodów, które odbyły się w Rudziskach, skoczek z Królewca, niejaki Klagges, oddał skok o długości 27 m. Wiadomo, że z zimowej, pasymskiej infrastruktury sportowej korzystali mieszkańcy Szczytna i Olsztyna. Częstymi gośćmi byli tu również studenci królewieckiego uniwersytetu. Turystów przyjeżdżających zimą do Pasymia pociągiem przywożono autobusami do Rudzisk. Miasto posiadało dwa autobusy, które kursowały z dworca do Rudzisk wahadłowo. W sezonie pomiędzy Rudziskami, Pasymiem i stacją kolejową kursowały dwie łodzie motorowe. Miasto wydało nawet folder promujący Pasym jako ośrodek sportów zimowych.

Od 5 grudnia 1945 r. funkcjonował w Rudziskach przez kilka lat założony i prowadzony przez Karola Małłka Mazurski Uniwersytet Ludowy, którego celem była repolonizacja młodzieży mazurskiej. Jego historię opiszę w kolejnym artykule.

Witold Olbryś{/akeebasubs}