Szałwia jest nie tylko znanym ziołem stosowanym w lecznictwie i w kuchni. Jest też wspaniałą byliną lub krzewinką ozdobną, łatwą w uprawie i zachowującą urodę od wiosny do jesieni. Znanych jest około 500 gatunków występujących na obszarach ciepłych i umiarkowanych całej kuli ziemskiej. Jest rośliną o liściach pojedynczych, niepodzielnych lub pierzasto wcinanych, brzegiem ząbkowanych. Kwiaty barwne, zebrane zazwyczaj w kwiatostan szczytowy. W Polsce w stanie dzikim można spotkać kilka gatunków, w takich miejscach jak łąki, zarośla, przydroża. Najczęściej na dziko występuje szałwia łąkowa, aromatyczna roślina o fioletowo-niebieskich kwiatach. Różnorodność gatunków i odmian szałwii sprawia, że można ją uprawiać zarówno na działkach jak i w dużych ogrodach. Pięknie na rabatach wyglądają ciemnofioletowe kłosy szałwii omszonej, albo biało-liliowe, ogromne wiechy szałwii muszkatołowej. Natomiast szałwia lekarska jest atrakcyjna przede wszystkim dzięki pięknym kolorom liści. Szałwia lekarska, jak sama nazwa wskazuje, posiada liczne właściwości lecznicze. To także doskonała roślina przyprawowa.

Uprawa szałwii

Szałwia najlepiej rośnie na stanowiskach słonecznych lub lekko ocienionych. Można ją uprawiać na glebach żyznych lub lekkich, suchych o odczynie zasadowym lub obojętnym. Szałwia lekarska jest odporna na niskie temperatury. Bez problemu zimuje pod śniegiem, ale przed mroźną zimą warto ją osłonić kopczykiem z kompostu lub stroiszem. Dobrze też przeżywa zimę na balkonie, tarasie, gdzie zwykle jest cieplej niż w otwartym gruncie. Oczywiście po zimie liście tej rośliny mają prawo stracić swój urok, ale po przycięciu wiosną szybko wyrosną nowe. Wczesną wiosną szałwia lekarska powinna być przycięta nisko – 6-8 cm nad powierzchnią ziemi. Takie przycięcie spowoduje lepsze rozkrzewienie i ładniejsze wybarwienie liści. Szałwii nie należy przycinać przed zimą, lecz poczekać właśnie do wiosny. Jeśli szałwia po zimie wyglądać będzie na przemarzniętą, nie pozbywajcie się jej, gdyż nie wszystkie pędy przemarzają. Zwykle wraz z wiosennym ociepleniem na zbrązowiałych łodyżkach pojawiają się nowe listki. Odmiany szałwii rozmnaża się najczęściej przez sadzonki pędowe odrywane z piętką i kawałkiem korzenia od kępki starszej rośliny. Najlepiej takie czynności wykonać pod koniec kwietnia do czerwca. Młode roślinki lepiej przez pierwsze tygodnie trzymać w doniczkach, aż się dobrze ukorzenią i wówczas można będzie wysadzić do gruntu. Szałwię można także rozmnażać przez wysiew nasion na wiosnę, ale w tym przypadku rośliny mogą mieć niewyrównany wzrost i luźny pokrój.

{akeebasubs !*}

Zastosowanie

szałwii

Szałwia jest doskonałą rośliną przyprawową. Świeże lub suszone liście można wykorzystać do sałatek, farszów mięsnych, a także do ciast i deserów. Bardzo dobrze smakowo komponuje się z pomidorami, kapustą czy grochem. Również mięso (zwłaszcza królicze i dziczyzna) oraz ryby nacierane przed pieczeniem smakują wyśmienicie, pod warunkiem, że nie zastosujemy tej przyprawy w nadmiarze, bo będą gorzkawe a ich zapach nieprzyjemny. Liście szałwii należy zbierać na początku okresu kwitnienia, bo wtedy zawierają najwięcej olejków eterycznych. Można też ścinać całe pędy i suszyć w ocienionym, przewiewnym miejscu, najlepiej w temperaturze ponad 300C, a po wysuszeniu przechowywać w płóciennych workach w suchych pomieszczeniach. Ususzone liście, pędy zachowują swój aromat nawet przez 3 lata. Szałwia lekarska posiada liczne właściwości lecznicze (o wiele więcej niż inne gatunki). W starożytności znano jej dobroczynne działania na ludzką pamięć, a w średniowieczu wierzono, że posiana w ogródku zapewni życie w zdrowiu. Obecnie wykorzystuje się ją m.in. jako lekarstwo usprawniające pracę mózgu, polecana jest chorym na Alzheimera. Szałwię można stosować w stanach zapalnych zarówno zewnętrznie, jak i od wewnątrz. Zewnętrznie na trudno gojące się rany przemywa się wyciągiem z liści. Poza tym szałwia zatrzymuje krwawienie z przewodu pokarmowego, pobudza wydzielanie soku żołądkowego, jest korzystna w leczeniu chorób wątroby, ułatwia trawienie i przyswajanie pokarmów. Wyciąg z szałwii można wykorzystać do płukania jamy ustnej w przypadku kłopotów z zębami, dziąsłami bądź infekcją gardła. Picie herbaty z szałwii poprawia krążenie krwi, co doskonale wpływa na funkcjonowanie mózgu. Szałwii nie powinny stosować kobiety w ciąży.

Również osoby cierpiące na epilepsję lub cukrzycę przed rozpoczęciem kuracji szałwiowej powinny skonsultować się z lekarzem.

Stanisław Stefanowicz

{/akeebasubs}