W dzisiejszych czasach, gdy potrzebujemy wyszukać szybko informacji na jakiś temat, przede wszystkim zaglądamy do Wikipedii. Jest to wspaniałe narzędzie. Trzeba jednak pamiętać, że zdarzają się w nim błędy, niewychwycone przez redaktorów żarty, a nawet całe, przygotowane wyjątkowo niechlujnie hasła. Do takich, niechlujnie przygotowanych haseł, niestety należy „Szczytno”. Bardzo wiele jest w nim błędów oraz nieścisłości, nie mówiąc już o poważnych pominięciach. Problem w tym, że ze znajdujących się w tym haśle informacji bezrefleksyjnie korzystają nie tylko uczniowie i turyści, ale przede wszystkim autorzy dotyczących Szczytna tekstów publikowanych w Internecie.

ABSURDALNA DATA

Zacznijmy od początku. W opisie historii Szczytna nie zgadza się już pierwsze zdanie. Trudno zgodzić się z tym, że Szczytno rozwinęło się ok. 1360 roku oraz z tym, że równocześnie wzdłuż północnych brzegów Jeziora Domowego Małego i Jeziora Długiego powstała Bartna Strona. Bartna Strona powstała nad jednym z tych jezior i jak każda wieś, miała swojego sołtysa, dodałbym jednak, że miała ich w późniejszym okresie nawet dwóch. Tylko czy koniecznie trzeba o czymś tak oczywistym pisać? Sołtysa miało również, o czym Wikipedia nie wspomina, Szczytno. Dalej możemy przeczytać, że zamek krzyżacki zbudowany został w połowie XIV wieku, w miejscu wcześniejszej drewnianej strażnicy z 1266. Wychodzi na to, że historia szczycieńskiego zamku jest starsza od zamku malborskiego. Problem w tym, że Krzyżaków sprowadzono do Polski w roku 1226 i w latach 60. XIII wieku jeszcze oni na teren naszego dzisiejszego powiatu nie dotarli. Ta błędna i absurdalna data znajduje się w licznych tekstach internetowych i ostatnim, wydanym przez miasto w 2007 roku przewodniku turystycznym oraz wydanym w 1998 roku przewodniku po historii i zabytkach ziemi szczycieńskiej.{akeebasubs !*}

{/akeebasubs}{akeebasubs *} Z materiałów dotyczących rewitalizacji zamku udało się ją na skutek mojej interwencji usunąć. W kolejnym zdaniu czytamy, że w 1370 roku Kiejstut spalił drewniany zamek. Jest to oczywiście prawda i zarazem dowód na to, że zamek murowany nie został wzniesiony w połowie XIV wieku.

CZY NA PEWNO MIASTO?

Dalej czytamy, że w 1485 założono parafię, w mieście istniały wówczas dwie karczmy. W jakim mieście, skoro częściowe prawa miejskie Szczytno otrzymało w 1616 roku a pełne w 1723? Warto zaznaczyć, że pełne prawa miejskie Szczytno otrzymało nie 12 kwietnia a 12 czerwca. Niestety ta błędna data podana została niedawno w mediach społecznościowych nawet przez jeden z ośrodków naukowych.

Według Wikipedii, w latach 1466–1657 miasto stanowiło lenno Korony Królestwa Polskiego. To zdanie to prawdziwa „perełka”, na szczęście dalej można przeczytać już częściowo zgodnie z prawdą że: Od 1525 miasto (na pewno miasto?) leżało w granicach lennych Prus Książęcych.

TYLKO POLSKIE GAZETY

W latach 1849–1851 w Szczytnie wychodziło dwujęzyczne pismo ludowe „Kurek Mazurski” wydawane z inicjatywy Ligi Polskiej. Czy było to pismo ludowe? Wątpię. Wydawał je Antoni Gąsiorowski i było ono organem miejscowego Klubu Konstytucyjnego. Zastanawiam się również nad tym, dlaczego w haśle wymieniono tylko polskojęzyczne gazety wychodzące w Szczytnie? Czy niemieckie gazety, które miały bez porównania więcej czytelników niż polskie, nie były warte wymienienia?

PROPAGANDA Z PRL-u

W okresie I wojny światowej Szczytno było bardzo zniszczone, później odbudowane w typowej miejskiej zabudowie. Co znaczy i w jakim celu zostało podane określenie: typowej miejskiej zabudowie? Według projektów architekta Augusta Wieganda zbudowano wiele kamienic (usytuowanych wokół rynku), budynek gimnazjum, plebanię kościoła katolickiego, synagogę i hotel Berliner Hof. Ciekawe, skąd pochodzi informacja, że nową synagogę zbudowano według projektu A. Wieganda. Moim zdaniem jest ona nieprawdziwa.

O tym, że Bogumił Linka nie zmarł w Szczytnie a w Olsztynie, można przeczytać w samej Wikipedii w haśle tej postaci poświęconemu. Zdanie: Mimo zakusów germanizacyjnych w okresie międzywojennym mieścił się tu Dom Polski, będący siedzibą różnych organizacji polskich, brzmi tak jakby je napisano w okresie PRL-u i zapewne z jakiejś publikacji z tego okresu zostało ono, i nie tylko ono, przepisane. Owszem, Niemcy dążyli do germanizacji Mazurów, ale nawet sami Mazurzy w większości się na to godzili, o czym świadczą chociażby wyniki plebiscytu, których w Wikipedii w haśle Szczytno próżno szukać.

WĄTKI SIENKIEWICZOWSKIE

Park Andersa nie powstał w okresie międzywojennym, a w 1906 roku. W 1937 w miejscu zamku wybudowano gmach ratusza z wieżą Juranda, w którym później ulokowano urzędy i Muzeum Mazurskie. Wieża Juranda jest powojennym wymysłem i oczywistym nawiązaniem do fikcyjnej historii z powieści „Krzyżacy” Henryka Sienkiewicza. Według Wikipedii, pomnik Henryka Sienkiewicza stoi w symbolicznym miejscu tragedii Juranda i Danusi. Niestety brakuje w tym haśle wyjaśnienia, jaki związek ma Henryk Sienkiewicz ze Szczytnem. Może rzeczywiście nie trzeba tego wyjaśnić, wszak przynajmniej w starszym pokoleniu jest to wiedza powszechna. O średniowiecznej pompie ssącej, czyli wyjątkowym zabytku Szczytna, którego bezskutecznie poszukują u nas turyści, już w „Kurku” pisałem.

Nie chodzi mi o to, by wytykać komukolwiek błędy, sam je niestety czasem popełniam. Chciałbym tylko uczulić odbiorców Wikipedii, która jest bardzo wygodnym źródłem wiedzy, że wiele podawanych w niej informacji jest nieprawdziwych. Warto zwrócić na to uwagę szczególnie uczniom. Zdecydowanie warto byłoby też to hasło w końcu poprawić, czy raczej napisać od nowa. Robiąc to należy pamiętać, że hasło encyklopedyczne powinno być zwięzłe oraz zawierać najważniejsze informacje oraz nie powinno być w nim istotnych pominięć, powtórzeń, czy zaprzeczeń.

Witold Olbryś{/akeebasubs}