POCZĄTKI WSI

Wilamowo lokowano 24 stycznia 1646 r. Wtedy to Hans Simon otrzymał przywilej na 40 włók chełmińskich na założenie wsi. Wraz z nim pojawiło się 37 osadników. W 1782 r. było tu już 65 dymów, a w 1858 r. - 96 chałup.

W okresie międzywojennym w Wilamowie działały dwie cegielnie, jedna należała do Józefa Olschinskiego, druga była własnością Konopatzkiego. W 1939 r. wzniesiono 2-klasowy budynek szkolny. Wcześniej funkcjonowała tu szkoła ewangelicka. Wieś położona jest wokół dwóch stawów.

MAZURSKIE NAGROBKI

Około 1,5 km na południowy zachód od Wilamowa znajduje się cmentarz ewangelicki, na którym grzebano mazurskich mieszkańców tej wsi. Cmentarz ten to jedyne miejsce w powiecie szczycieńskim, w którym można zobaczyć stare mazurskie nagrobki z danymi zapisanymi w języku polskim. Zachowały się tu trzy zapisane gwarą mazurską kamienie. To prawdziwa rzadkość. Z tego co obecnie wiadomo, oprócz Wilamowa można takie kamienie zobaczyć jeszcze tylko w dwóch miejscach na Mazurach (w Wilkasach - gmina Giżycko i w Staświnach - gmina Miłki).

Dlaczego nie zachowało się ich na naszym terenie więcej? {akeebasubs !*}

{/akeebasubs}{akeebasubs *} Otóż Mazurzy używający na przełomie XIX i XX w. języka polskiego nie należeli do elity. Ci, dla których język polski był głównym językiem, należeli do biedniejszej warstwy społeczeństwa, w związku z tym często ich groby były bardzo skromne. W większości przypadków był to prawdopodobnie zwykły drewniany krzyż. Pamiętać też trzeba, że solidniejsze nagrobki zaczęły się pojawiać na grobach zwykłych ludzi dopiero pod koniec XIX w.

KRZYŻ W WAŁACH

Częściej można na Mazurach spotkać żeliwne krzyże z napisami w języku polskim. Pomimo tego w naszym powiecie żaden taki krzyż się nie zachował. Za to w leżących (przy granicy z powiatem szczycieńskim) na skraju powiatu nidzickiego Wałach zobaczyć można żeliwny krzyż z bogatą zapisaną w gwarze mazurskiej inskrypcją:

Tu w Bogu odpociwa Christoph Pukrop z wałow urodzoni dna 21 Scirna umarł dna 18 Listopata 1883

Juz sie zwami roztawam mili Przyiacele

Bogu ducha oddawam nie smęce sie wiele

Proznec to narzekanie cało zemnie pudze

lec kedy zmartwech wztanie Jak Słonie windze

Wracając do cmentarza w Wilamowie, to jest on obecnie w średnim stanie. Jak wszystkie mazurskie cmentarze został w przeszłości zniszczony, a obecnie nieużytkowany zarasta. Wydaje się, że ze względu na te trzy unikalne kamienne nagrobki powinien być otoczony szczególną opieką i być może należałoby go wpisać do rejestru zabytków.

(zdjęcia ze zbiorów autora)

Inskrypcje z nagrobków z cmentarza w Wilamowie:
•••
TU BOGU ODPOZIWA

MOIA KOCHANA MATKA

I MOIA KOCHANA ZONA WILHELMMINE CHUDASKA

URODZONA ZOKOLOWA I 4 SINI I 1 CZORKA 1888
•••
TU W BOGU ODPOCZIWA

ADAM CHUDASKA

URODZIL SIE D 6GO SEPTEMBRA 1841

UMAR D 29 MARZA 1918
•••
TU W BOGU ODPOCZIWA

JOHANN LUKAS

URD 6 JAN. 1850 U.D 4 JAN 1876{/akeebasubs}