Linowo to wieś mająca długą, bo sięgającą jeszcze czasów krzyżackich historię.
20 WŁÓK DLA MACIEJA I STAŚKA
Przywilej lokacyjny dla Linowa wydał 6 lutego 1387 roku wielki mistrz Konrad Zöllner von Rotenstein. W zamian za służbę zbrojną z koniem i w lekkiej zbroi 20 włók otrzymali tu na prawie chełmińskim Maciej i Staśko. Mogli też oni na własny użytek łowić ryby w Jeziorze Sasek Wielki. Oprócz służby zbrojnej, zobowiązani byli do daniny płużnej, czyli po buszlu żyta i pszenicy od pługa. Musieli też płacić czynsz rekognicyjny (była to niewielka opłata stanowiąca dowód uznania władzy zwierzchniej) wynoszący jednego dobrego kolońskiego feniga oraz funt wosku. W 1404 roku właścicielem kolejnych 22 włók był Prus Szymon Wagil. W 1426 roku Wagil, jako pan i dziedzic dóbr linowskich, nadał Marcinowi, synowi Pawła Bartosza z Trelkowa, 4 włóki na prawie chełmińskim wraz z sołectwem. Wagil, w odróżnieniu od potężniejszego i sprzyjającego Polakom sąsiada z Dźwierzut, Filipa Wilenawa, był wiernym sługą Zakonu. Dobra Wagila przekształcone zostały w wieś czynszową.{akeebasubs !*}
Aby zapoznać się z pełną treścią artykułu zachęcamy
do wykupienia e-prenumeraty.
WIEŚ ROLNIKÓW, TKACZY I PSZCZELARZY
W 1586 roku wolni chłopi z Linowa zobowiązani zostali do świadczenia usług pocztowych. W 1615 roku prosili władze o zwolnienie ich z „uciążliwego ciężaru obciążeń pocztowych”, woleli odrabiać schwark. Władze przychyliły się do tej prośby. W 1626 roku Linowo kupiło 19 włók i 20 mórg gruntów. Jednak te dodatkowe włóki szybko po zakupie zostały obłożone wysokimi opłatami. W 1653 roku było tu 49 włók i 20 mórg gruntów. W 1717 roku w Linowie mieszkało 25 kölmerów (wolnych chłopów). W 1777 roku gospodarowano tu na ponad 67 włókach. Z tego 36 włók i 24 morgi były to grunty orne, 5 włók i 3 morgi łąki, a resztę stanowiły nieużytki. W tym czasie głównym zajęciem mieszkańców Linowa była uprawa ziemi i hodowla bydła. Oprócz zboża uprawiano len oraz zajmowano się przędzalnictwem i tkactwem. Część mieszkańców trudniła się pszczelarstwem. W 1798 roku na rzeczce łączącej Jezioro Sasek Wielki z Jeziorem Linowskim miał funkcjonować młyn o nazwie Powek.
W trakcie prowadzonej przez Prusy w latach 1813 - 1815 wojny z Francją poległ porucznik Gottlieb Glaß oraz trzech żołnierzy z Linowa.
ZAKAZ POŁOWU
W 1840 roku przeprowadzono w Linowie separację wspólnych, wiejskich gruntów. W tym czasie część gospodarzy przeniosła swoje zagrody poza zwartą zabudowę wsi. W Linowie było wówczas 27 kölmerów i 3 chłopów małorolnych. Również w tym okresie miejscowa ludność straciła prawo połowu ryb w Jeziorze Sasek Wielki. Przez jakiś czas mieszkańcy Linowa mogli jeszcze łowić w Jeziorze Linowskim, ale po jego wydzierżawieniu również i to zostało zakazane. W połowie XIX wieku w Linowie mieszkała żydowska rodzina. Szkoła w Linowie istniała już przed 1730 rokiem. W 1914 roku rozebrano starą, drewnianą krytą strzechą szkołę, więc w tym czasie musiała być już wybudowana nowa, murowana. Stary budynek za 1005 marek kupił kaczmarz Emil Dembowski. W 1897 roku u oberżysty Sakowskiego wybuchł pożar, który ostatecznie strawił 10 domów mieszkalnych i 13 budynków gospodarczych. Przed I wojną światową gospody prowadzili tu Berg i Emil Dembowski.
TRAFIONY ZBŁĄKANĄ KULĄ
W trakcie I wojny światowej we wsi pojawiły się wojska rosyjskie. Podczas ich odwrotu spod Biskupca zabitych zostało 4 cywili. Spoczywają oni obok poległych 27 sierpnia 1914 roku dwóch żołnierzy carskich pochowanych w kwaterze na miejscowym cmentarzu ewangelickim. Wśród cywilnych ofiar był trafiony we własnym mieszkaniu zabłąkaną kulą kołodziej Majewski. W trakcie wojny poległo co najmniej 16 mieszkańców Linowa. Ich nazwiska można przeczytać na tablicy znajdującej się w kościele w Trelkowie.
POMNIK, KTÓRY NIE POWSTAŁ
W trakcie plebiscytu z 11 lipca 1920 roku wszyscy mieszkańcy wsi oddali głosy za Niemcami. W 1938 roku mieszkańcy Linowa postanowili uczcić zwycięski plebiscyt poprzez ustawienie pomnika. W tym celu z pola Gottlieba Ruttkowskiego wykopano olbrzymi głaz, który przewieziony został na szkolny plac. Zapewne z powodu wybuchu wojny projekt nie został zrealizowany.
W 1938 roku zmieniono nazwę wsi z Leynau na Leinau. W 1939 roku Linowo miało 456 mieszkańców, a areał gruntów wynosił 831,3 hektarów. Były tu dwie gospody, dwóch kowali, trzech murarzy, kołodziej, stolarz i cieśla.
W styczniu 1945 roku żołnierze Armii Czerwonej zabili w Linowie 4 osoby. 10 mieszkańców zostało wywiezionych. 20 osób poległo służąc w Wehrmachcie.
Witold Olbryś{/akeebasubs}