Łupowo, wieś leżąca dziś w gminie Dźwierzuty, została założona pod koniec XIV w. Niewiele osób pewnie wie, że dawniej miała ona aż dwóch sołtysów.
W MIEJSCU PRUSKIEGO GRODZISKA
W lesie na zachód od Łupowa znajdowało się pruskie grodzisko. Wieś powstała w 1383 roku, kiedy to Prus Wopa otrzymał tu 100 włók puszczy Nida (1 włóka to 16,81 ha). Tenże Wopa prawdopodobnie towarzyszył prokuratorowi wielbarskiemu Dytrychowi w 1374 roku w trakcie wspólnego z przedstawicielami Mazowszan wyznaczania granicy mazowiecko-krzyżackiej. Być może między innymi za to otrzymał on od Zakonu Krzyżackiego wspomniane powyżej nadanie. Niemiecka nazwa wsi - Wappendorf pochodzi od imienia ich pierwszego, pruskiego właściciela.
DWÓCH SOŁTYSÓW
W 1388 roku ziemie Wopy weszły w obręb dóbr wildenowskich, należących do rycerza Filipa Wildemawa - właściciela Dźwierzut. Późnej udział miał w nich Mikołaj z Targowa, który w 1428 roku nadał Mierzejowi prawo do polowania w wymienionej powyżej puszczy na wiewiórki i dzikie konie oraz pozwalał na zakładanie barci. Po wojnie z Polską Zakon dążył do likwidacji wielkich majątków ziemskich należących do pochodzących z ziem polskich rycerzy. Wolał nadawać niewielkie majątki ziemskie, których właścicieli było mu łatwiej kontrolować. W 1447 roku Łupowo miało 42 dwie włóki nieobsadzone. Trzy lata później nieobsadzonych było nadal 38 włók. W 1473 roku Jorge Kemer otrzymał tu 6 włók. Natomiast w 1484 roku miejski Belske otrzymał 4 włóki. Rok później również 4 włóki dostał Lorentz. Były to niewielkie nadania ziemskie na prawie chełmińskim. Ich właściciele byli zobowiązani do służby zbrojnej na rzecz Zakonu Krzyżackiego.{akeebasubs !*}
Aby zapoznać się z pełną treścią artykułu zachęcamy
do wykupienia e-prenumeraty.
SYTUACJA CHŁOPÓW
W 1781 roku sytuacja gospodarcza chłopów z Łupowa była średnia. W 1788 roku gospodarowało tu ośmiu kelmerów (wolnych gospodarzy), siedmiu asekurantów (wolnych chłopów dziedzicznych), dziewięciu chłopów szarwarkowych, nauczyciel - Hensel, bartnik oraz szewc o nazwisku Pszollka. W 1839 roku dokonano separacji 611 mórg i 32 prętów wspólnych wiejskich gruntów, które rozdzielono pomiędzy 22 gospodarzy. Wówczas to wokół wsi powstały liczne wybudowania. W 1858 roku wieś obejmowała prawie 60 włók magdeburskich.
SZKOŁA, GOSPODA I JUBILEUSZ
Szkoła w Łupowie istniała już w 1730 roku. W latach 20. XIX wieku uczęszczało do niej około 32 dzieci. Prawdopodobnie w 1893 roku wybudowano z czerwonej cegły nowy budynek szkolny. W tymże roku opublikowano ogłoszenie o sprzedaży przeznaczonej do rozbiórki starej szkoły. W 1939 roku była to dwuklasowa szkoła, w której uczyło dwóch nauczycieli.
W 1899 roku Denda zamieścił ogłoszenie, że ze względu na okoliczności jest zmuszony sprzedać gospodę, która mieści się w nowym budynku. Przed I wojną światową prawdopodobnie wcześniej należącą do Dendy gospodę prowadził Julius Knizia. Był on też ostatnim przed 1945 rokiem wójtem miejscowej gminy wiejskiej.
12 lipca 1913 roku obchodzono w Łupowie uroczyście 525. rocznicę założenia wsi. Oznacza to, że za rok jej założenia przyjmowano wówczas 1388 rok. W trakcie rocznicowych uroczystości wiejski plac otrzymał nazwę: Kaiser-Jubiläum-Platz.
OKRES MIĘDZYWOJENNY
Przed I wojną światową wiersze do polskich gazet wydawanych dla Mazurów przysyłał mieszkający w Łupowie majster krawiecki Gottlieb Zylla. W trakcie plebiscytu z 11 lipca 1920 roku wszyscy mieszkańcy wsi opowiedzieli się za Niemcami.
W latach 30. w Łupowie funkcjonowała poczta, 2 sklepy, gospoda, 2 kuźnie, kołodziej, szewc, a jedna osoba zajmowała się robotami budowlanymi. W 1939 roku było tu 70 gospodarstw, z czego 45 poza zwartą zabudową wsi. Areał gruntów wynosił 1026,7 hektarów. Wieś liczyła 484 mieszkańców.
W styczniu 1945 roku żołnierze Armii Czerwonej zabili we wsi 4 osoby, 9 wywieźli. 11 mieszkańców wsi zginęło podczas ucieczki, a 25 poległo, służąc w Wehrmachcie.
Witold Olbryś{/akeebasubs}