Z dziejów Spychowa

POCZĄTKI

Spychowo powstało prawdopodobnie pod koniec okresu krzyżackiego. Przed 1539 r. wzniesiono tu zameczek myśliwski.

Z dziejów Spychowa — Spychowo przed I wojną światową. Gospoda M. Schitteka, młyn i tartak Hermenau oraz dworzec kolejowy

Na przełomie lat 1548-1549 w zameczku tym przebywał książę Albrecht, który schronił się do puszczy przed grasującą w Królewcu epidemią. W 1645 r. w Spychowie zaczęła działać kuźnia hutnicza, która zniszczona została w trakcie wojny polsko-szwedzkiej. W drugiej połowie XVII w. Spychowo stało się siedzibą administracji leśnej, wschodniej części kapitanatu. W wyborach w 1849 r. nadleśniczy Wichmann został wybrany posłem do parlamentu pruskiego.

Wieś założono dosyć późno, bo dopiero w pierwszej połowie XVIII w. W 1858 r. Spychowo wraz z Pupskim Piecem liczyło 231 mieszkańców oraz 5,5 włóki gruntów.

HUTA SZKŁA

Warto też wspomnieć o założonej w pod Spychowem hucie szkła. {akeebasubs !*}

Aby zapoznać się z pełną treścią artykułu zachęcamy
do wykupienia e-prenumeraty.

{/akeebasubs}{akeebasubs *} Ten duży, jak na owe czasy, zakład założył w 1781 r. Andreas v. Ucklanski. Wraz ze wzrostem cen drewna państwo nie było zainteresowane istnieniem huty, która wcześniej wykorzystywała nadmiar surowca z okolicznych lasów. W 1877 r. budynki huty oraz budowanego tu osiedla i szkoły zostały rozebrane. Z drewna z rozbiórki zbudowano wiele budynków Spychowie oraz część młyna w Bystrzu.

TU ZACZYNAŁ RICHARD ANDERS

Korespondencja firmowa z Brukseli do dr H. Sinnholda, właściciela fabryki chemicznej w Spychowie. Rok 1902

Rozwój Spychowa przyspieszył w 1884 r. wraz z wybudowaniem linii kolejowej Szczytno - Pisz. Wówczas zaczęły tu powstawać tartaki i inne zakłady, związane z przetwórstwem drewna. W Spychowie swoją karierę przemysłową rozpoczął Richard Anders. Otworzył on tu w 1882 r. punkt handlu drewnem. Wspomina się też, że dzierżawił młyn w Bystrzu, ale prawdopodobnie chodzi o jeden obiekt. Z zarobionych tu pieniędzy i spychowskiego drewna Anders zbudował tartak w Rucianym.

SMOŁA Z SOSNOWYCH PNI

W styczniu 1899 r. na bazie wcześniejszego zakładu, którego początki sięgały XVII w., została otwarta w Spychowie (w Pupskim Piecu) fabryka chemiczna: „Chemische Fabrik Puppen, Waldemar Uffhausen”. Na początku XX w. właścicielem fabryki był dr Hugo Sinnhold, pod rządami którego fabryka zbankrutowała. Zakład zatrudniał około 30 osób i wytwarzał z sosnowych pni smołę. Po wojnie na jego miejscu wzniesiono fabrykę kalafonii i terpentyny.

MŁYNY I TARTAKI

Spychowo na mapie z pierwszej połowy XIX w.

Zbudowany w 1879 r. młyn w Bystrzu kupił w 1881 r., pochodzący z powiatu mrągowskiego, Emil Neubacher. Neubacher był bogatym i wpływowym człowiekiem. Posiadał willę z oranżerią. Założył też park, do pielęgnacji którego zatrudniał ogrodnika. W 1899 r. wybudował nowy tartak. Stary młyn z czasem podupadał, aż w 1928 r. ostatecznie się rozpadł. Stopniowo modernizowany zakład Neubachera prowadził Paul Zimmermann. Do młyna należała też gospoda Dieblitzthal, która znajdowała się już jednak na obszarze powiatu mrągowskiego. Właścicielem młyna był też, ożeniony z Emmą Jung, R. Kakuschke.

W 1910 r. wybudowano tartak parowy i młyn. Jego dzierżawcą była w ostatnim okresie spółka W. Reschop z Essen pod kierownictwem Augusta Giese. Zatrudnienie znalazło tu około 100 osób.

W 1887 r. na południe od dworca wybudowano tartak parowy, później także młyn. Właścicielem był Stolz, który zatrudniał około 50 osób. W 1899 r. tartak Stolza spłonął. W 1887 r. C. Hermenau z Olsztyna wybudował na północ od dworca kolejny tartak parowy, w 1911 r. - młyn. W 1926 r. zatrudniający 45 pracowników zakład Hermenau zbankrutował. W 1928 r. również na północ od dworca wybudowano kolejny, niewielki, bo zatrudniający około 15 osób, tartak parowy. Jego właścicielem był Wilhelm Garstka.

Jako właścicieli lub dzierżawców tartaków Spychowie wymienia się również Reschopa i Artura Müllera.

Witold Olbryś{/akeebasubs}