PO WOJNIE

Pierwszym powojennym sołtysem został w Olszynach wyznaczony przez Sowietów Mazur Richard Manke. W maju we wsi pojawili się Polacy. Byli to początkowo szabrownicy, którzy przyjeżdżali tutaj, by rabować opuszczone jak również i zamieszkałe gospodarstwa.

Po nich przybyli tu osadnicy. Ktoś, kto przyjeżdżał do Olszyn, zajmował jakieś wolne gospodarstwo i zatykał na nim chorągiewkę, co miało oznaczać, że to gospodarstwo jest zajęte. Po ustaniu działań wojennych do wsi wróciła część jej mazurskich mieszkańców. Zdarzało się, że znajdowali swoje gospodarstwa zamieszkałe już przez Polaków.

Przed szkołą dosyć długo, bo mniej więcej do roku 1965, stał pomnik upamiętniający mieszkańców wsi poległych w trakcie I wojny światowej. Rozebrano go dopiero po interwencji władz, które zleciły jego rozkruszenie komuś spoza wsi.

Dnia 12 września 1971 r. z Olszyn wyjechał Reinhold Szczepan z rodziną. Byli to ostatni Mazurzy w tej miejscowości.

SZKOŁA W KARCZMIE

Po wojnie początki funkcjonowania szkoły były trudne. Wybudowana niedługo przed wojną szkoła spalona została przez sowieckich żołnierzy. Brakowało podstawowych sprzętów, pomocy i narzędzi.{akeebasubs !*}

{/akeebasubs}{akeebasubs *}  Zamiast kredy używano do pisania na tablicy tynku. Zanim przystąpiono do odbudowy szkoły, uczniowie uczyli się w budynku byłej karczmy. W szkole prowadzono zajęcia dokształcające dla dorosłych. Od 23 sierpnia do 5 grudnia 1946 r. mieszczący się w byłej karczmie budynek szkolny był remontowany. Prace prowadzono własnymi siłami, bez wsparcia gminy. Szkoła posiadała dwie izby lekcyjne, kancelarię i mieszkanie dla nauczycielki. W roku 1948 nie miała elektryczności, wodę czerpano z umiejscowionej na podwórzu studni. Zajęcia odbywały się na dwie zmiany. Ze sprzętu szkolnego dysponowano tylko jedną tablicą, stołem, piętnastoma ławkami i ścienną mapą Polski. Z urządzeń sanitarnych była tyko umywalka i jedna miska. Współpraca szkoły z Mazurami nie układała się najlepiej. Dzieci mazurskie początkowo nie chodziły do szkoły, ponieważ nie było nauczyciela mającego odpowiednie podejście do młodzieży mazurskiej. Dzieci mazurskie musiały uczyć się w nieznanym im już języku polskim. Często dochodziło też do konfliktów z polskimi rówieśnikami. Po wojnie pierwszą nauczycielką w Olszynach była Franciszka Wierzbicka. Pracowała od 1 października 1945 r. do 28.06.1946 r. W latach 1946-1955 na stanowisku kierowniczki szkoły pracowała Rufina Tatarczuk. Uczyła w Olszynach do 1968 r., kiedy to przeszła na emeryturę.

W 1958 r. zakończyła się odbudowa starej szkoły, która po odbudowie była budynkiem jednopiętrowym z płaskim dachem. Mieściło się w nim pięć sal lekcyjnych, kuchnia, sekretariat oraz dwa mieszkania dla nauczycieli.

W 1955 r. stanowisko kierownika, a następnie dyrektora szkoły, objął Jan Jamka, który pełnił tę funkcję do 1975 roku.

STRAŻ I KAPLICA

Z przedwojennej infrastruktury bardzo długo, bo do lat siedemdziesiątych, działał i był prowadzony przez prywatnego przedsiębiorcę tartak i młyn.

Ochotnicza Straż Pożarna w Olszynach zaczęła swoją działalność w 1947 r. Jej założycielami byli: dh Romuald Rapacki (prezes OSP) i dh Konstanty Kędzierski (naczelnik OSP). Pierwszym zadaniem, jakie stanęło przed jednostką, był przeprowadzony w latach 1947-1948 remont remizy. W 1955 r. jednostka otrzymała motopompę. W 1960 r. została utworzona drużyna żeńska. W latach 1988-1990 zbudowano nową remizę strażacką. 2 maja 1998 r. strażacy w Olszynach obchodzili swoje pięćdziesięciolecie. Obchodom towarzyszyły Dni Ochrony Przeciwpożarowej i zawody strażackie. W południe odbyła się na boisku msza, podczas której przekazano i poświęcono sztandar dla jednostki OSP w Olszynach.

W 1990 r. staraniem ks. Rurki i mieszkańców wybudowano w Olszynach kaplicę filialną pod wezwaniem Świętego Stanisława.

SOŁTYS RZĄP

Na początku lat dziewięćdziesiątych rozwinął w Olszynach szeroką działalność gospodarczą, społeczną i kulturalną Zygmunt Rząp. Urodził się w Olszynach 2 maja 1952 r. Gdy rolnictwo stawało się coraz mniej opłacalne, przypadkowe zlecenie renowacji mebla przekonało go, że może to być dobry interes. Zakupił odpowiednie maszyny i w 1993 r. otworzył zakład renowacji zabytkowych mebli. Wygrana w totolotka pozwoliła mu na spełnienie marzeń. Przebudował swoją posesję w ten sposób, by mogła pełnić rolę muzeum, w którym wystawiane są gromadzone przez lata eksponaty. Od 2003 r. przy muzeum działa w sezonie wiosenno-jesiennym targ staroci. Zygmunt Rząp jest również znanym rzeźbiarzem.

Witold Olbryś{/akeebasubs}