Początków szczycieńskiego zboru baptystów szukać należy w leżących na skraju powiatu szczycieńskiego Rumach. To w tej miejscowości, w roku 1849 kupił grunt i rozpoczął działalność misyjną Gottlieb Gross. W 1857 r. odbył się tu pierwszy chrzest.
Z RUM DO SZCZYTNA
Na przełomie lat 60. i 70. XIX w. do Szczytna sprowadziły się pierwsze rodziny baptystów. Byli to Carl Werschkull i Eduard Bollin. Ci pierwsi w mieście baptyści przy wsparciu kaznodziei z Rum - Heina i Friedricha Kottke stopniowo pozyskiwali kolejnych wiernych. W 1884 r. do Szczytna przeniósł się pastor F. W. Kottke, który nadal pozostawał kaznodzieją w Rumach.
SAMODZIELNA GMINA
Społeczność szczycieńskich baptystów charakteryzowała się sporym rozwarstwieniem społecznym. W 1883 r. ochrzczeni zostali Jakub Samorski i August Sarge, który później został starszym zboru. W 1891 r. chrzest przyjął ślusarz Wilhelm Gallmeister, który w kolejnych latach również służył jako starszy zboru. J. Samorski i W. Gallmeister stali się postaciami znanymi w Szczytnie - prowadzili tu świetnie prosperujące firmy.{akeebasubs !*}
Aby zapoznać się z pełną treścią artykułu zachęcamy
do wykupienia e-prenumeraty.
W 1902 r. zbór Rumach zatrudnił drugiego kaznodzieję - Adolfa Pawlitzkiego, który też zamieszkał w Szczytnie. Stanęło przed nim zadanie znalezienia lokalu dla szybko rosnącej wspólnoty wiernych. Od 1907 r. A. Pawlitzki prowadził już zbór samodzielnie. Jego słabe zdrowie było jedną z przyczyn późniejszego podziału zboru. W 1911 r. przeniósł się do Insterburga, ale dalej negocjował z władzami i doprowadził do tego, że 18 sierpnia 1912 r. szczycieńska placówka przekształcona została w samodzielną, liczącą 239 członków, gminę. Od 1916 r. posługę w Szczytnie pełnił kaznodzieja Maximo Morét. Pod koniec 1920 r. zrezygnował z powodów zdrowotnych. 1 lipca 1922 r. do Szczytna wrócił A. Pawlitzki. Spełnił tym samym wielokrotnie wyrażane życzenia zboru. Odszedł w 1935 r. W tym czasie zbór liczył 446 członków.
Do wiosny 1939 r. pastorem był Alfred Cierpke.
BUDOWA KOŚCIOŁA
Początkowo wierni spotykali się w prywatnych mieszkaniach: w 1888 r. u Carla Werschkulla przy ulicy Cesarskiej (obecnie Polskiej). W 1897 roku Jakob Samorski wybudował na swojej posesji przy ulicy Królewieckiej (obecnie Mickiewicza) salę spotkań, którą wynajął wspólnocie.
W 1902 r. nabyto grunt pod budowę kaplicy. Budowę udało się rozpocząć dzięki pomocy wiernych z Rum oraz datków, które napłynęły z innych zborów. 2 czerwca 1903 roku, w Zielone Świątki wmurowano kamień węgielny.
Numery odczytanych wówczas wersetów biblijnych (Ps 68,21) (Łk 12,32) zostały wypisane na granitowych kamieniach po obu stronach wejścia do kaplicy.
10 lipca 1904 r. kaplica została poświęcona. Uroczystości związane z poświęceniem trwały prawie cały dzień. Niemieckie kazania wygłosili: o 9:30 kaznodzieja Horn z Elbląga, o 3.00 Dressler z Bartoszyc. Polskie kazanie wygłosił Schallnass z Ostródy. Później odbył się festyn. Budynek przetrwał zniszczenie miasta pod koniec sierpnia 1914 r. W trakcie I wojny światowej mieścił się w nim lazaret. W 1926 r. kaplica została przebudowana.
Władze starały się utrudniać rozwój rumskiego zboru, który dopiero w 1909 r. uzyskał osobowość prawną. Jednak jego siedzibą było Szczytno, a nie Rumy. 7 lipca 1912 r. odbyło się zebranie, w trakcie którego podjęto decyzję o usamodzielnieniu się baptystów ze Szczytna, Roman i Szyman. Jednak nadal Rumy i Szczytno miały stanowić jeden podmiot prawny, a szczycieński kościół mógł być w trakcie ważniejszych uroczystości wykorzystywany przez wiernych z Rum.
DZIAŁALNOŚĆ DO 1945 r.
18 sierpnia 1912 r. 239 członków zboru w Rumach utworzyło w pełni samodzielny zbór w Szczytnie. Starszym zboru został August Sarge. Przy zborze działał chór, stowarzyszenie młodzieży i szkółka niedzielna (w Szczytnie i w Szymanach). W 1913 r. powstało zajmujące się rozwojem duchowym oraz dobroczynnością kobiece Stowarzyszenie Marty.
Do 1922 r., gdy powrócił pastor Pawlitzki, pastorzy opiekujący się zbiorem często się zmieniali. Często nabożeństwa w języku niemieckim i polskim odprawiali doświadczeni członkowie zboru. W 1939 r. zbór liczył 534 członków, w 1944 r. - 586 członków i podlegały mu placówki w Szymanach, Płozach i Pasymiu.
Witold Olbryś{/akeebasubs}