Początki prasy w Szczytnie sięgają pierwszej połowy XIX w. Wówczas w mieście zaczął ukazywać się pierwszy tygodnik urzędowy. Z czasem pojawiły się kolejne tytuły.

PIERWSZY „KREISBLATT”

Już w 1840 roku zaczął ukazywać się szczycieński tygodnik urzędowy „Kreisblatt des Königl. Preuss. Landraths-Amts Ortelsburg”. Do tej pory myślałem, że Herman Gollub w „Historii Szczytna” pomylił się twierdząc, że tygodnik zaczął wychodzić w 1840 roku. Jednak ukazująca się razem z tygodnikiem urzędowym gazeta „Ortelsburger Zeitung” numery z 1914 roku oznaczała jako 74. rocznik. W Szczytnie najstarszy zachowany numer pochodzi z 1845 roku. Prawdopodobnie numery starsze niż te z 1843 roku nigdzie się nie zachowały. Do końca XIX wieku sporo ogłoszeń publikowano w tygodniku w języku polskim. Do momentu pojawienia się w Szczytnie gazet nieurzędowych w tygodniku zamieszczano również licznie reklamy i ogłoszenia prywatne. Publikowano w nim także opisy ważniejszych uroczystości. Tygodnik ten jest jednym z najważniejszych, jeśli nie najważniejszym, źródłem do poznania historii powiatu szczycieńskiego w drugiej połowie XIX wieku i początku XX wieku.

PISMA NIE TYLKO URZĘDOWE

Do lipca 1848 roku jako miejsce wydania tygodnika podawano Jabłonkę, w której mieszkał szczycieński landrat von Fabeck. W tym okresie tygodnik drukował Karol Henryk Harich z Olsztynka. Od 1 lipca 1848 roku wydawanie i redagowanie tygodnika przejął Antoni Gąsiorowski. 1 sierpnia 1848 roku ukazało się pierwsze w Szczytnie pismo nieurzędowe – „Ortelsburger Anzeiger für Stadt und Land”, będące organem lokalnego klubu konstytucyjnego. Gąsiorowski planował również wydawanie podobnego pisma w języku polskim pod nazwą „Przyjaciel Mazurów”, albo „Gazeta mazursko-polska”. Jednak to przedsięwzięcie nie powiodło się. Od 1 kwietnia 1849 roku Gąsiorowski zaczął wydawać „Mazurskiego Kurka”, tym razem dwujęzyczne pismo, będące również organem klubu konstytucyjnego. Pod koniec 1851 roku A. Gąsiorowski sprzedał szczycieńską drukarnię Eduardowi Jänikemu. Od tej pory E. Jänike i następnie jego syn Carl byli wydawcami szczycieńskiego tygodnika urzędowego.

DRUKARNIA NA UL. CESARSKIEJ

Sporo informacji o Carlu Jänikem oraz jego drukarni i atmosferze w niej panującej można znaleźć we wspomnieniach Fryderyka Leyka, który po ukończeniu szkoły podstawowej został tam przez ojca wysłany na praktykę.{akeebasubs !*}

{/akeebasubs}{akeebasubs *} W tym czasie Carl Jänike miał już około 60 lat. Był żonaty, ale nie miał dzieci. Na krótko przed przyjęciem F. Leyka Jänike wybudował przy ulicy Cesarskiej (obecnie Polska) nowy dwupiętrowy budynek. Drukarnia mieściła się na parterze jednopiętrowej przybudówki i była przyozdobiona plakatami młodych dziewczyn, co miało odpowiadać gustom zecerów. W oświetlanym jeszcze lampami naftowymi pomieszczeniu najwięcej miejsca zajmowały różnego rodzaju czcionki. Sam Jänike w drukarni zjawiał się rzadko.

„ORTELSBURGER ZEITUNG” I JEGO NASTĘPCY

W 1907 roku zaczęła wychodzić razem z Kreisblattem „Ortelsburger Zeitung”. Od 1908 roku gazetę wydawał następca Jänikego – Albert Just, a od 1920 roku spółka z o.o. kierowana przez Fritza Krügera. Jej ostatnim redaktorem był Richter, a nakład gazety miał wówczas wynosić aż 8000 sztuk. Jednak pierwszym dziennikiem w Szczytnie była wydawana w latach 1903–1914 przez redaktora Luckmanna „Ortelsburger Kreiszeitung”.

W 1924 roku zaczęła się pod kierownictwem Kühnke-Rudolphiego w Szczytnie ukazywać druga gazeta: „Ortelsburger Allgemeine Zeitung”. Od 1925 roku wychodziła pod nazwą: „Masurische Allgemeine Zeitung”. Jej nakład wynosił 1000 sztuk. W sierpniu 1914 roku budynki, w których znajdowały się drukarnie obu niemieckich gazet, zostały przez Rosjan spalone. Z inicjatywy władz wojskowych „Ortelsburger Zeitung” łącznie z „Kreisblatt” drukowane były w drukarni „Mazura”, który w tym czasie z powodu powołania do wojska jego redaktora się nie ukazywał.

Witold Olbryś

{/akeebasubs}