PIĘKNA DĄBROWA
Przyjmuje się, że Trelkówko (Klein Schöndamerau) założone zostało w 1833 roku. Jednak w jednym z urzędowych ogłoszeń podano, że założył je pastor Jakub Czygan, który od 1791 r. był adiunktem, a w latach 1797-1819 pastorem w Trelkowie.
W 1833 roku był on już proboszczem w Jerutkach, gdzie w 1840 roku zmarł. W 1833 roku funkcję tę w Trelkowie pełnił Michael Specovius. Jest tu więc pewna niejasność. Można przyjąć, że Trelkówko zostało założone kilkanaście lat wcześniej, gdy Czygan był jeszcze pastorem w Trelkowie, a w 1833 roku otrzymało jedynie oficjalną nazwę „Klein Schöndamerau”. Nazwa pochodzi od Trelkowa (Gross Schöndamerau). Schöndamerau oznacza piękną dąbrowę, czyli piękny dębowy las i co ciekawe pomimo tego, że w połowie miała polskie pochodzenie, Niemcy nie zdecydowali się jej zmienić. Znana jest inna, średniowieczna nazwa założonego w 1391 roku Trelkowa. „Trilkow” odnotowany został już w 1426 roku. Nazwa ta ma również polskie pochodzenie i pochodzi od słów „Trel”, „Trelek”.{akeebasubs !*}
Aby zapoznać się z pełną treścią artykułu zachęcamy
do wykupienia e-prenumeraty.
DLACZEGO DO TRELKOWA NIE ZAWITAŁA KOLEJ?
Trelkówko było początkowo dworem powstałym w wyniku skupienia gruntów chłopskich pomiędzy Trelkowem i Linowem. W latach czterdziestych i pięćdziesiątych XIX wieku właścicielem Trelkówka był lejtnant (Emil?) Czygan. W 1858 roku osada liczyła 5 dymów W latach siedemdziesiątych właścicielką dworu była pani Heinrichs. Gdy pod koniec XIX wieku zaczęto budować na terenie powiatu szczycieńskiego linie kolejowe planowano, by jedna z nich przechodziła w pobliżu Trelkowa, gdzie chciano również wybudować dworzec. Plany te jednak zablokował właściciel Trelkówka, który nie zgodził się na to, by linia przechodziła przez należące do niego grunty.
Od 1910 roku właścicielem Trelkówka był Artur Scheske, który kupił je od Schültza. W 1925 Trelkówko, Fręcki i Trelkowo zostały połączone w jedną gminę wiejską. W 1927 roku Scheske sprzedał spółce rozliczeniowej liczący 265,7 hektarów majątek, który następnie został rozparcelowany. Na gruntach tych powstało 16 gospodarstw.
CMENTARZ RODOWY I MOGIŁA WOJENNA
Za wsią, po lewej stronie drogi do Szczytna, znajduje się porośnięty lilakiem i wiekowymi modrzewiami cmentarz rodowy. Zachowały się na nim trzy nagrobki:
Emilie Bury z domu Flatow 03.12.1818 – 01.06.1870
Emil Heinrichs 01.01.1821 - 13.07.1867
Udo Schültz Stud. Juri (student prawa) 27.01.1887 – 06.03.1907
Niestety widać tu również ślady dewastacji i kradzieży. Był tu przynajmniej jeszcze jeden żeliwny krzyż.
Po lewej stronie drogi do Linowa znajduje się mogiła z I wojny światowej. Jest to miejsce pochowku trzech żołnierzy armii rosyjskiej, poległych 27 sierpnia 1914 roku.
O ZAŁOŻYCIELU TRELKÓWKA
Jakob Czygan urodził się 16 lipca 1758 roku Kronowie w powiecie giżyckim. Wywodził się z rodziny chłopskiej. Uczęszczał do gimnazjum w Kętrzynie, a następnie studiował teologię w Królewcu. W Trelkowie pojawił się w 1791 roku i zaczął pracę jako adiunkt pastora Johana Christopha Guttzeita, a następnie pełnił tu funkcję proboszcza. Duchownym był podobno przeciętnym. Według lokalnych przekazów, w 1908 roku żołnierze napoleońscy chcieli go za to, że nie chciał wydać im kościelnych pieniędzy, powiesić w przykościelnym sadzie. Od 1819 roku był proboszczem w Jerutkach, gdzie zmarł 21 sierpnia 1840 roku.
Był dwukrotnie żonaty. Ze związku ze zmarłą w 1797 roku w Trelkowie Jakobine Louise Gisevius, miał troje dzieci, w tym syna Augusta Friedricha Timotheusa Czygana. Z drugiego małżeństwa zawartego w 1798 roku z Regine Dorotheą von Lenski miał ośmioro dzieci, w tym syna Heinricha Leopolda Jakoba Czygana. Większość dzieci pastora urodziła się w Trelkowie.
Witold Olbryś
PS. Dziękuję Hubertowi Jasionowskiemu za pomoc w odczytaniu danych z nagrobków.{/akeebasubs}