Ziemniaki to jedne z najbardziej popularnych roślin uprawianych również na działkach. Pochodzą one z Ameryki Południowej, gdzie były uprawiane m.in. przez Inków. Prawdopodobnie do Europy, a ściślej do Hiszpanii, przywiózł je z wyprawy do Ameryki Krzysztof Kolumb. Początkowo były uprawiane wyłącznie w ogródkach jako rośliny ozdobne. Ich kwiatami dekorowano stoły i stroje. Dopiero w XVIII wieku odkryto walory kulinarne bulw ziemniaka. Dziś należą do najpopularniejszych warzyw na świecie - pod względem wielkości zbiorów zajmują 4. miejsce po pszenicy, ryżu i kukurydzy, a w Polsce 3. miejsce po pszenicy i życie. Do Polski ziemniaki zostały przywiezione prawdopodobnie z wyprawy wiedeńskiej Jana III Sobieskiego. Jako ceniony i dostępny pokarm dla wszystkich, ziemniaki stały się na początku XIX wieku, bowiem od tego czasu nastąpił wielki rozwój upraw tych roślin. Obecnie znanych jest ponad 2 tys. odmian, które można podzielić na 2 grupy: jadalne i skrobiowe. Poszczególne odmiany różnią się m.in. długością okresu wegetacji, pokrojem kształtu bulw, barwą miąższu i skórki, rozmieszczeniem i głębokością oczek, składem chemicznym bulw, a także odpornością na choroby. W Polsce uprawia się około 80 odmian.

Uprawa ziemniaków

Uprawa ziemniaków jest stosunkowo prosta i mało uciążliwa. Udaje się ona zwłaszcza na glebach średnio zwięzłych, dobrze przewietrzanych i przepuszczalnych. Ziemniaki to rośliny o dużych wymaganiach nawozowych. Najwłaściwsze i najzdrowsze jest nawożenie organiczne w postaci obornika lub kompostu. W okresie wegetacji stosuje się zabiegi pielęgnacyjne takie jak odchwaszczanie, obsypywanie, opryskiwanie zwalczające głównie chorobę grzybową – zarazę ziemniaczaną oraz usuwanie najgroźniejszego szkodnika – stonki ziemniaczanej.

{akeebasubs !*}

Zalety ziemniaków

i ich wykorzystanie

Wbrew obiegowym opiniom, ziemniaki nie są tuczące. Wprawdzie zawierają dużo skrobi, ale potrawy z nich przyrządzone bez tłuszczu lub z niewielkim jego dodatkiem są lekkostrawne, niskokaloryczne, zalecane również w różnego rodzaju dietach. Przykładowo 30 dag ziemniaków dostarcza niewielu ponad 200 kcal. Bardzo cenne jest zawarte w nich białko, którego wartość biologiczną porównuje się nawet do wartości białka jaj, ryb czy mięsa. Ziemniaki są także cennym źródłem wit. C oraz potasu łagodzącego niekorzystne działanie soli kuchennej. Najcenniejsze składniki zmagazynowane są tuż pod skórką. Dlatego najlepiej gotować je bądź piec w łupinach. Bardzo ważne jest również to, by ziemniaki przeznaczone do gotowania wkładać do wrzącej, lekko osolonej wody, a jeśli mają być pieczone – do nagrzanego piekarnika. Straty wit. C będą wówczas mniejsze. Zwykle wywaru z ugotowanych ziemniaków pozbywa się, co jest wielką stratą, gdyż zawiera on dużo cennych składników i dlatego warto wykorzystać go do przyrządzenia zupy. Podczas przechowywania ziemniaki tracą część wit. C, a bulwy skiełkowane mają mniejszą wartość odżywczą. W kiełkach i pod skórką wytwarza się wówczas trująca solanina, dlatego należy obierać je grubiej. Również bulwy zazielenione zawierają trującą solaninę i nie powinny być spożywane przez ludzi i zwierzęta. Ziemniaki można przyrządzać na różne sposoby, a wielu z nas uważa je za królewski przysmak, bez którego spożywane danie jest mało atrakcyjne. Warzywa te wykorzystuje się do sałatek i zapiekanek, w postaci purée, placków, pyz, kluseczek, frytek, sosów, do pieczenia, gotowania na sypko, do zup itd. Możliwości sporządzania potraw z tego warzywa jest tak wiele, że wypada tylko życzyć powodzenia w ich realizacji i już teraz zachęcić do udziału w corocznym „Święcie Mazurskiego Kartoflaka” organizowanym w Szczytnie.

Stanisław Stefanowicz

{/akeebasubs}