Początki wsi

Targowska Wólka to niewielka wieś położona w gminie Dźwierzuty pomiędzy Targowem a Kałęczynem. Jej historia jest trudna do odtworzenia. Warto ją jednak odwiedzić, ponieważ znajduje się tu jeden z ciekawszych cmentarzy na terenie naszego powiatu. Zanim jednak go opiszę, kilka zdań o przeszłości tej miejscowości.

W 1386 r. Zakon Krzyżacki nadał obszar późniejszego folwarku w Targowskiej Wólce Nicholasowi Witkopowi z Targowa. W 1485 r. obszar, na którym założono Targowską Wólkę, jest już własnością Caspara von Wildenhaina. W 1615 r. właścicielem Targowa jest Hans von Wildenhain. Wtedy to wymienia się już wchodzącą w skład dóbr Targowską Wólkę. Jednak folwark ten założony został prawdopodobnie przed 1500 r. W rękach rodziny von Wildenhain znajdował się prawie do końca XVIII w. Na początku XVIII w. liczył 10 włók.

W 1778 r. dobra targowskie wraz z folwarkiem w Targowskiej Wólce kupił Adam von Nickeritz. Jeszcze w tym samym wieku Targowska Wólka stała się własnością Gottlieba Christopha von Drauschwitza.

W 1782 r. majątek liczył 7 dymów. W XIX wieku Targowska Wólka była własnością Woiskich. Na cmentarzu zachował się niewielki kawałek płyty nagrobnej osoby noszącej takie nazwisko. Następnie jako właściciele majątku pojawiają się osoby noszące różne nazwiska. Na podstawie danych z nagrobków oraz nielicznych danych genealogicznych można założyć, że najprawdopodobniej ci kolejni właściciele byli ze sobą spokrewnieni.{akeebasubs !*}

W latach 1906-1926 osiedlono w Targowskiej Wólce 13 osadników. Ostatnim właścicielem obejmującego w 1939 r. 325 hektarów majątku była rodzina von Pleines.

Cmentarz

Cmentarz położony jest w polu, po prawej stronie drogi z Targowskiej Wólki do Kałęczyna. Prowadzi do niego ładna, ale już nieużywana, jesionowa aleja.

Gdy wejdzie się na porośnięty wiekowymi lipami teren cmentarza w oczy rzuca się olbrzymi, postawiony na kamiennej podmurówce głaz o dosyć regularnym, zbliżonym do prostokąta kształcie. To nagrobek Hermanna Plenesa (10.02.1873 - 16.12.1936). Jest to największy nagrobek, jaki zobaczyć można w naszym powiecie. O głaz oparty jest połamany i częściowo pospawany żeliwny krzyż, który stał dawniej na grobie H. F. I. Goltza (23.03.1817 - 17.01.1836). Natomiast na prawo od głazu, w krzakach lilaku, znajduje się najstarszy w naszym powiecie zachowany żeliwny krzyż. Jest to jednocześnie najstarszy i znajdujący się poza budynkiem nagrobek chrześcijański. Starsze są tylko macewy na szczycieńskim kirkucie. Krzyż ten niemal na pewno stoi w swoim pierwotnym miejscu, przy grobie upamiętnionej na nim kobiety: A. M. v. Birkhahn G. V. Sojaczinski (12.02.1749 - 30.06.1832). Birkhahn (Cietrzew) to polski herb szlachecki pochodzenia pruskiego. Najczęściej był używany przez szlachtę kaszubską. Na cmentarzu zachowało się jeszcze 5 tabliczek nagrobnych z kamienia, z czego dwie w pełni czytelne:

Adolf Friedrich v. Sydow  1845 Mallh. 5. 8.

Hermann Lander ... 12.1853 - 9.4.1914

Z trzech pozostałych tabliczek udało się odczytać tylko dwa nazwiska: Sopannski i Goltz.

Przeglądając różne dane genealogiczne udało mi się wynotować następujące osoby powiązane z Targowską Wólką:

Karl Friedrich Stach von Goltzheim (1767-1829/30 w Szczytnie).

Na przełomie XVIII/XIX w Targowskiej Wólce zamieszkał Adolf Friedrich (urodzony 11.08.1766 w Piszu, zmarł 14.07.1845). Ożenił się z Charlotte Wilhelmine Sujatta von Sojacinski. Mieli dwójkę dzieci.

Syna: Ludwiga Friedricha, urodzonego 27.02.1797 r. w Rosogach w powiecie mrągowskim. W 1835 r. jako kapitan zamieszkał on w Targowskiej Wólce, którą sprzedał w 1848 r., a następnie przeniósł się do Królewca.

Córkę: Caroline Wilhelmine (18.01.1801 - 03.01.1874), która 31.03.1824 wyszła za mąż za Heinricha Frhr. von der Goltza. Heinrich Goltz zmarł 24.09.1824 r.

Witold Olbryś{/akeebasubs}