Wykaz stosowanych współcześnie w Polsce imion zatwierdzonych przez komisję kultury języka PAN zawiera 650 imion męskich i nieco mniej żeńskich. W praktyce stosowanych jest ok. 150. O ich pochodzeniu i kształtowaniu się na przestrzeni lat mówiła prof. Leonarda Dacewicz podczas spotkania z mieszkańcami Szczytna.

Z inicjatywy Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Wileńsko-Nowogródzkiej w Szczytnie w Miejskim Domu Kultury w Szczytnie odbyło się spotkanie z prof. dr hab. Leonardą Dacewicz - językoznawcą pracującą na Uniwersytecie w Białymstoku. Jest slawistką o specjalności onomastycznej (badanie nazw własnych), współtwórczynią białostockiego ośrodka onomastycznego, który zdobył uznanie w krajowych placówkach naukowych a także uczelniach zagranicznych. W swoim dorobku ma ponad 250 publikacji, w tym monografii poświęconych nazewnictwu mniejszości narodowych, np. Tatarów, Żydów, a także mieszkańców Kresów północno-wschodnich Rzeczpospolitej w XVI – XVIII w.

W gronie licznie przybyłych znaleźli się uczniowie z Liceum Ogólnokształcącego w Szczytnie wraz z wychowawcą Anną Tobolewską, członkowie Towarzystwa i osoby zainteresowanych tematem. Wykład zatytułowany „Imię i nazwisko w polskiej antroponimii i kulturze”, dotyczył pochodzenia i kształtowania się imion i nazwisk w Polsce na przestrzeni dziejów, z uwzględnieniem nazwisk Kresowian na Warmii i Mazurach po II wojnie światowej.

MARIA DOPIERO OD XIX WIEKU

Prelegentka mówiła, że powstawanie imion i nazwisk zmieniało się na przestrzeni dziejów i miało związek z przemianami politycznymi, gospodarczymi, społecznościowymi, kulturowymi i religijnymi. Ciekawość słuchaczy wzbudziły wyjaśnienia źródeł pochodzenia imion, które dzielą się na słowiańskie i chrześcijańskie - używane do dziś. Zebrani dowiedzieli się, że bardzo popularne imię Maria zaczęło być nadawane dopiero pod koniec XIX wielu. Nie czyniono tego wcześniej ze względu na świętość osoby, która je nosiła. {akeebasubs !*}

{/akeebasubs}{akeebasubs *} Zastępowano je imieniem Marianna, które występowało najczęściej wśród kobiet i to zarówno wśród mieszczek, szlachcianek czy chłopek. Z czasem imię Maria zaczęto, jako drugie, nadawać także chłopcom oddając ich w ten sposób pod opiekę Matki Boskiej. Przykładami są Maksymilian Maria Kolbe, czy współcześnie Jan Maria Rokita.

- Wykaz stosowanych współcześnie w Polsce imion zatwierdzonych przez komisję kultury języka PAN zawiera 650 imion męskich i nieco mniej żeńskich. W praktyce stosowanych jest ok. 150 imion – mówiła prof. Dacewicz.

DROGOWSKAZ DO BADANIA GENEALOGII

Imiona nie tylko są nadawane ludziom, ale znajdują się w podstawach wielu innych nazw własnych miejscowości, towarów czy nazwisk. Tych ostatnich utworzonych od imion w różnych formach są tysiące, w tym od Kazimierza – 120. Często pochodzą też one od nazw miejscowości, zawodów, a także rzeczy. Mało chyba kto wie, że jeszcze do XVIII wieku większość nazwisk nie była dziedziczna. Każdy mógł je zmieniać dowolnie, nie pytając nikogo o zgodę.

Wykładowczyni podkreślała, że nazwisko jest często drogowskazem do badania genealogii rodziny, a także poznania dziedzictwa kulturowego miejsc zamieszkania. Zwracała też uwagę, że cechą charakterystyczną nazwisk na Warmii i Mazurach jest ich duża różnorodność. Ma to swoje uzasadnienie w historii tej ziemi, ponieważ po roku 1945 przybyło tu wielu osadników z różnych regionów Polski i z Kresów. Wśród kresowych nazwisk można wyróżnić m. in. wpływy litewskie, białoruskie, ukraińskie, rosyjski, niemieckie i żydowskie

Prof. Dacewicz na przykładach wyjaśniła również pochodzenie wielu nazwisk mieszkańców Szczytna, w tym członków Towarzystwa. W części dyskusyjnej, w rozmowach indywidualnych odpowiadała na liczne pytania zainteresowanych. Organizatorów szczególnie ucieszyło duże zainteresowanie tematem wśród młodzieży licealnej.

Janina Surgał, (o){/akeebasubs}