ZACZĘŁO SIĘ OD STRAŻNICY

W latach trzydziestych XVI w. za panowania księcia Albrechta, na prawym brzegu rzeki Rozogi, w pobliżu granicy z Mazowszem wzniesiono strażnicę myśliwską Rossocken, która istniała do połowy XVIII w. W XVI w. od strażnicy po Szczytno (Młyńsko) rozciągała się pierwotna puszcza, na obszarze której dopiero w kolejnych stuleciach zaczęto zakładać nowe osady.

23 lutego 1645 r. Jacob Bieber otrzymał przywilej na 60 włók chełmińskich lasu przy strażnicy myśliwskiej Rossocken na założenie wsi. Oprócz J. Biebera, który został sołtysem, było jeszcze 37 osadników. W 1685 r. Rozogi otrzymały prawo do organizowania 4 jarmarków w roku i cotygodniowego targu w czwartek. W 1698 r. było tu 34 gospodarzy. W 1679 r. Georg Helwing otrzymał pierwszy w Rozogach przywilej na prowadzenie karczmy z prawem warzenia piwa i pędzenia gorzałki. Na przełomie XVII i XVIII karczmę w Rozogach i kilku okolicznych miejscowościach posiadał Caspar Bieber. Do 1713 r. Rozogi podlegały administracji leśnej. Następnie podlegały starostwu, a od początku drugiej połowy XVIII w. - powiatowi z siedzibą w Nidzicy. W latach 1757-1762 w wyniku okupacji Prus Wschodnich przez wojska rosyjskie liczba mieszkańców wsi spadała. W 1774 r. było tu tylko 43 gospodarzy. W 1773 r. obszar wsi wynosił 77 włók, 14 mórg i 80 prętów. W 1787 r. obszar wsi został powiększony o ponad 15 włók.

MIASTECZKO

22 października 1789 r. wydany został reskrypt króla pruskiego Fryderyka Wilhelma II, na mocy którego Rozogi zostały podniesione do rangi miasteczka.{akeebasubs !*}

{/akeebasubs}{akeebasubs *}  Jednocześnie zmieniono dotychczasową nazwę Friedrichowen na Friedrichshof. Miejscowość uzyskała też prawo do odbywania kolejnych 2 jarmarków. W 1812 r. Rozogi znalazły się w powiecie szczycieńskim i liczyły 747 mieszkańców. W 1853 r. miejscowość liczyła 1588 mieszkańców. W 1859 r. rozpoczęto budowę siedziby wójtostwa. Na drugą połowę XIX w. przypadał okres największego rozwoju Rozóg, które w 1887 r. liczyły 2171 mieszkańców i 204 domy. We wsi znajdowały się trzy gorzelnie i cegielnie. Rozogi, na skutek protestu właścicieli furmanek, nie wykorzystały szansy, jaką dawała kolej, która wbrew początkowym planom wieś ominęła.

BURSZTYNOWY INTERES

W 1868 r. we wsi było 56 chłopów, a areał gruntów wynosił ponad 256 włók. Jednym z ważnych zajęć miejscowej ludności, obok pracy na roli i w lesie, była produkcja płótna lnianego. W wyniku epidemii cholery liczba mieszkańców spadła z 1888 w 1848 r. do 1852 w 1852 r.

W 1811 r. w okolicy Rozóg odkryto bogate pokłady bursztynu. Miejscowi chłopi przy współpracy z uciekinierami z Polski opanowali te złoża i prowadzili ich nielegalną eksploatację. W 1813 r. rząd pruski uporządkował sytuację i wydzierżawił miejscowe pokłady bursztynu górnikom z wybrzeża sambijskiego. Od 1832 r. eksploatacją bursztynu zajmowała się huta w Wądołku. W 1836 r. zniesiono monopol na eksploatację bursztynu. Z czasem wydobywanie go przestało być opłacalne, przynosiło więcej strat niż zysków i ostatecznie w 1867 r. rząd zlikwidował rozoskie kopalnie. Obok legalnych kopalni miejscowa ludność próbowała eksploatować bursztyn nielegalnie.

W 1874 r. założono w Rozogach Związek Kombatantów. Jego pierwszym przewodniczącym był dr Götz. W 1936 r. przy wejściu do kościoła odsłonięto pomnik, upamiętniający mieszkańców wsi, poległych w trakcie I wojny światowej.

Więcej na temat historii Rozóg przeczytać można w książce Zbigniewa Kudrzyckiego „Dzieje Rozóg.”

Witold Olbryś{/akeebasubs}